martes, 23 de maio de 2017

Vídeo e resumo da saída ao campo para observación de anfibios e réptiles mediterráneos

Vídeo e resumo da saída ao campo para observación de anfibios e réptiles mediterráneos ocurrida durante o fin de semana do 20 e 21 de maio do 2017 polos concellos de Monterrei, Oímbra, Chaves, Verín, Vilardevós, A Mezquita e A Gudiña.


Todas as especies collidas para análise e mostra e logo devoltas ao seu medio foron manipuladas co correspondente permiso da Dirección Xeral de Patrimonio Natural polo que se autoriza a excepción ás normas xerais de protección de especies silvestres. Expediente: EB-014/2017. Especies que se autorizan: Anfibios e Réptiles. Número de exemplares: Os mínimos imprescindibles. Lugar: Galicia. Vixencia: 31/01/2017 - 31/12/2017. Os datos obtidos serán incluídos na actualización do Atlas de Anfibios e Réptiles de Galicia e no Atlas e Libro Vermello dos Anfibios e Réptiles de Galicia.

* Especies de anfibios detectadas:

Pintafontes verde, Triturus marmoratus
Pintafontes común, Lissotriton boscai
Píntega común, Salamandra salamandra
Sapo cunqueiro, Bufo spinosus
Ra de San Antón, Hyla molleri
Sapo corriqueiro, Epidalea calamita
Ra verde, Pelophylax perezi
Sapiño parteiro, Alytes obstetricans

* Especies de réptiles detectadas:

Lagarto arnal, Timon lepida
Escouparón cego, Blanus cinereus
Esgonzo común, Escoupariño, Chalcides striatus
Lagartiña dos penedos, Podarcis guadarramae lusitanica
Serpe riscada, Rhinechis scalaris
Lagartiña rabuda, Psammodromus algirus
Esgonzo ibérico, Chalcides bedriagai
Cobra de auga viperina, Natrix maura
Lagarto das silveiras, Lacerta schreiberi
Lagartiña cincenta, Psammodromus opccidentalis
Cobregón, Malpolon monspessulanus
Ladra, Tarentola mauritanica
Lagartiña galega, Podarcis bocagei
Cobra lagarteira meridional, Coronella girondica

* Outras observacións de interese:

Cempatas, Scolopendra cingulata
Alacraio, Buthus ibericus
Vagalume, Lampyris noctiluca (larva)
Escornabois pequeno, Dorcus parallelepidpedus
Pomba zura, Columba oenas
Águia cobreira, Circaetus gallicus
Águia calzada, Aquila pennata
Miñato negro, Milvus migrans
Lobo ibérico, Canis lupus signatus (deposicións)
...

* Tamén se recompilaron varios nomes vernáculos do Pereiro e Santigoso, concello da Mezquita, 
vese que teñen unha clara influenza da proximidade con Castilla:

Aguilucho ratonero, Circus pygargus
Águila, Aquila chrysaetos (?)
Pombo, Columba palumbus
Reisiñor, Luscinia megarhynchos
Paspallada, Coturnix coturnix
Carriza, Troglodytes troglodytes
Bubela, Upupa epops
Pito, Dendrocopos major
Pito verdeal, Picus viridis
Cataluvía, Lullula arborea
Lavandeira, Motacilla alba
Corvo, Corvus corone, Corvus corax
Tornillo, Sturnus unicolor
Merla, Turdus merula
Pega, Pica pica
Pardal, Passer domesticus
Paporrubio, Erithacus rubecula
Lagarto, Timon lepidus, Lacerta schreiberi
Lagartixa, Podarcis bocagei, P. guadarramae
Víbora ou Bichorro, Vipera latastei, dependendo de se é femia ou macho
Cuco, Cululus canorus
Anduriñas, Hirundíneos
Vencello, Apus apus
Verdello, Chloris chloris
Noitarega, Caprimulgus europaeus
Milpéndora, Oriolus oriolus

Grazas aos participantes e aos interesados que non poideron asistir.

Até á próxima...

martes, 9 de maio de 2017

Mais outra localización de Víbora fuciñuda

Eis acó unha boa nova para a bisbarra de Monterrei: Acaba de aparecer outra cita de Víbora fuciñuda, Vipera latastei, nunha grella na que non constaba a súa presenza. Bon, semella que si que había dúas citas antigas de presenza aínda que sen confirmación plena.

Grazas a Pablo Serrano polo seu descubrimento e por toda a información aportada.

Como xa publicaramos nunha anterior entrada esta especie é, segundo a Guía de Anfibios e Réptiles de Galicia de Moisés Asensi Cabirta, o ofidio máis escaso de Galicia, relegado ás montañas, e desaparecido das zonas con presión humana. As pirncipais ameazas son a morte directa por humanos, o atropelo e, sobre todo, as repoboacións forestais.

Como dato a significar imos poñer a súa distribución mundial segundo o Atlas dos Anfibios e Réptiles de Galicia da Sociedade Galega de Historia Natural (páx. 98-99) Víbora fuciñuda, Vipera latastei (Boscá, 1878), Martiño Cabana Otero, Distribución mundial: Especie iberomagrebí que se distribúe polo norte de África e a Península Ibérica. Nesta vive en gran parte do mediteráneo ibérico ocupando tamén as zonas máis térmicas da montaña setentrional peninsular. Escasa na Meseta e noutras zonas de baixa altitude do terzo norete onde queda relegada ás zonas de maior altitude.

No Atlas y Libro Rojo de los Anfibios y Reptiles Españoles refire o seguinte: Es posible su presencia en otras sierras del sur de Orense, como Serra da Pena, Serra de Larouco, Serra das Penas Libres, y Serra de Queixa (P. GALÁN). A súa catalogación figura na Categoría mundial (UICN) coma non catalogada, e na Categoría en España coma case ameazada NT.

Vípera latastei. Fotografía de Pablo Serrano

Na zona semella que se coñece co nome vernáculo de A Bicha.

A localidade e as coordenadas do punto de observación manteranse en segredo para non dar pistas a posibles silvestristas. Serán partilladas para os atlas de distribución de hérpetos en Galicia: Atlas dos Anfibios e Réptiles de Galicia, da SGHN, e Atlas e Libro Vermello dos Anfibios e Réptiles de Galicia.

Parabéns ao descubridor Pablo Serrano e grazas ao cientista Martiño Cabana, e aos naturalistas Moisés Asensi e Rafa Vázquez polas aportacións facilitadas.

Vipera latastei. Fotografía de Pablo Serrano
Vipera latastei. Fotografía de Pablo Serrano

mércores, 3 de maio de 2017

Vídeo coa grabación da recolla de nomes vernáculos de Fauna en Feces de Cima

Por consideralo un bo documento adxuntamos a seguinte montaxe en vídeo coa grabación da recolla de nomes vernáculos de Fauna realizada en Feces de Cima ao veciño Manuel Salgueiro, entrevistado por Xosé Ramón Reigada e Bruno Rúa o xoves 13 de abril do 2017.


domingo, 16 de abril de 2017

Recente recolla de nomes vernáculos de fauna en Feces de Cima

No xoves 13 de abril do 2017 fíxose unha pescuda de información antropolóxica polo pobo raioto de Feces de Cima, concello de Verín, na inestimable compaña do cronista e escritor tamagano Bruno Rúa, para procurar información sobor do monte do Circo onde se van a realizar próximamente unhas labouras arqueolóxicas.

Nesta xeira tense unha entrevista co veciño Manuel Salgueiro, para preguntarlle entre outras cousas polos nomes de aves e outro tipo de fauna que contamos nas vindeiras liñas, facéndonos un apunte referente ao nome do pobo ao que di que os vellos sempre lle chamaron Feces Darriba, e non Feces de Cima, forma que esta persoa identificaba máis co castelán que co (seu) galego.

A continuar póñense os nomes vernáculos de fauna transmitidos, con apuntamentos propios, e que tamén trataremos de incluír a grabación orixinal da entrevista cando estexa preparada ao ser un documento en si mesmo.

Pitoverdiallo, Oriolus oriolus. Interesante nome que sincretiza este nome dado noutras zonas a Picus viridis e nesta localidade a O. Oriolus e que tamén pode ser aquí onomatopeico.

Pito verdiallo

Ghaio, Garrulus glandarius. Variante ben distribuída coa particularidade local da gheada.

Ghaio

Cazcarrollo, Lanius senator. Ao preguntarse non se soubo recoñecer a outra especie Lanius meridionalis.

Cazcarrolho

Cheda, Sylvia undata. Nome partillado coa localidade veciña de Mandín.

Carriza, Troglodytes troglodytes. Designación amplamente espallada sen case variantes.

Anduriña, Hirundo rustica. Sen variantes.

Pedreiro, Delichon urbicum. Na localidade veciña de Fecea Dabaixo coñécese coeste nome a Apus apus.

Vencello, Apus apus.

Furapao, Dendrocopos major. Variante que en localidaes próximas se coñecen co nome de Picapao.

Furapao

Paporrubio, Erithacus rubecula. Amplamente extendido na bisbarra.

Bubela, Upupa epops. Designación extendida.

Merla, Turdus merula. Tendencia extendida a feminizar quer polo tamaño quer pola familiaridade.

Merlo
O deste deseño ten a particularidade de ter unha mancha branca na cara non común.

Perdiz, Alectoris rufa. Sen variacións.

Paspallás, Coturnix coturnix. Nome extendido con variantes.

Muriceghos, xenérico para Quirópteros. Esta é a designación máis extendida na bisbarra con algunhas variantes pero que todas fan referenza a este nome arcaico do que seguramente deriven os outros máis evolucionados de Morcego, en galego e português, e Murciélago, en castellano.

Muricegho

Moucho, Athene noctua. Extendido.

Curuxa, Tyto alba. Igualmente extendido.

Curuxa

Bufo, Bubo bubo. Coma noutras localidades pescudadas faise referenza a esta especie cando é común no lugar. Perto desta localidade existe o topónimo Fragas do Bufo onde dicen que criaba en tempos.

Noitevoada, Caprimulgus europaeus. Interesante variante únicamente recollida nesta localidade que fai mención a que esta especie voa pola noite.

Pardal, Passer domesticus. Denominación extendida.

Cutuluvía, Lullula arborea. Coesta designación só se recoñeceu a esta especie e non outras próximas como Alauda arvensis ou Galerida cristata, ás que non se lle atopou nome algún seguramente que por descoñecemento.

Verderol, Chloris chloris. Designación frecuente noutros lugares.

Verderolo

Nabiñeiro, Serinus serinus. Especie que se confunde coa anterior ao seren ambas de tons verdoso amarelentos. Fai referenza ao feito de comeren nas nabiñas.

Ghabilán, xenérico para Falconiformes.

Falco peregrinus

Pernis apivorus

Buteo buteo

Ághila, nome xenérico. Pode que se confunda cunha contaminación recente do léxico ao non coñecerse nesta zona a presenza histórica de Aquila chrysaetos e nas zonas de ocorrencia adoita coñecerse co nome Aigue.

Culibrín/Culebrín, Falco tinnunculus. Póñense as dúas formas porque era ben difícil distinguir a pronunciación do /e/ e do /i/.

Culíbrín

Chinchilón, Paridae. Probablemente en especial ás especies de paridos  Parus major e Cianites caeruleus. Nome onomatopeico.

Tentenarraíz, Miliaria calandra. Nome onomatopeico tamén recollido na localidade veciña de Vilardecervos, Tentanarraíz, e con correlanción en zonas distantes de Portugal coma no Tejo internacional, Tentenarraíz.

Averrapiña, Circus pygargus. Designación abondosa na bisbarra.

Torda, Turdidae. Seguro que en especial Turdus phylomelos e Turdus viscivorus, con chegada doutras especies en inverno. Iste é outro caso de feminización do léxico en referenza ao maior tamaño ou á súa familiaridade.

Rouxinol/Ruuxinol, Luscinia megahrynchos. Outro caso que dificilmente se distingue a vocalización do /o/ e do /u/.

Escribienta, Embericidae. Nesta zona aparecen distintas especies de escribentas entre as que están Emberiza cirlus, E. cia, E. citrinella e E. hortulana, sen poder precisarse ningunha en especial e facendo referencia a que os seus ovos vense unha manchas que parecen escritura.

Culebra cegha, Blanus cinereus. Interesantísimo nome dado a esta especie que fai referenza aos hábitos subterráneos desta especie e carecer case que de vista, aliás do feito de ser un colúbrido e estar influenciado o seu nome coa cercanía do castellano. Ista característica de designarse ás Cobras coma Culebras aparece noutros lugares da rexión.

Culebra cegha

Alacraio, Buthus ibericus. Variante recollida noutras localidades dos arredores. O entrevistado dinos que "no Circo hai un ghabelo deles".

Chazco, Phoenicurus ochruros. Curioso nome para esta especie, poida que onopatopeico, xa que é a forma máis coñecida na bisbarra para nomear outra especie, Saxicola rubicola, onde aquí non lle atopamos nome algún e poida que estexa compartido entre ambas.

Chazco

Matochín, Merops apiaster. De interese por ser esta unha especie rara e localizada na bisbarra onde adoita ter nomes venáculos só nas zonas con maior presenza da especie. Este é un nome só recollido aquí, sen saber a que se refire.

Matochín

Pombo, Columba palumbus. Nome de ampla distribución.

Rola brava, Streptopelia turtur. De moito interese xa que se diferencia esta especie de Rola da que ben a continuación.

Rola mansa, Streptopelia decaocto. Ao diferencia esta especia de Rola da anterior é un interesantísimo achado xa que sería a primeira vez que se atopa un nome vernáculo para designar en concreto a esta especie.

Salamandra, Salamandra salamandra, Triturus marmoratus, Lissotriton boscai (?). Este nome poríase con reservas xa que semella usarse esta forma claramente castelanizada por contaminación do léxico. Aliás inclúense as outras dúas especies de Anuros presentes na zona polo comentario en referenza a que se vían somerxidas na auga das fontes cando se ía a beber e que este comportamento se corresponde só coas dúas últimas especies citadas.

Salamandra salamandra

Triturus marmoratus

Lissotriton boscai

Con todo isto seguiremos nesta mesma localidade á pescuda de especies que faltan e darlle as grazas a todos os veciños que nos atenderon moi amablemente.

Até á próxima.

venres, 24 de marzo de 2017

Últimas recollas de nomes vernáculos de Fauna e Flora

REVISADO E AMPLIADO
O 27 DE MARZO DO 2017

* Nomes vernáculos recollidos por Nieves Fernándes Vidueira en Quintela do Pando, concello de Viana do Bolo:

Abreota, Asphodelus sp.
Abreotas
Canabela, Thapsia villosa
Herba de Namorare, Armeria sp.
Herbas de namorare
Medas de cuco, Orobanche spp.
SoldiñaPoligonatum odoratum

* Nomes vernáculos recollidos poir Vanessa Saraiva Martins en Rexoxende, concello de Vilardevós:

Bicho d'ascada e Víbora da Terra, Vipera latastei
Bicho d'ascada. Fotografía de Vanessa Saraiva

* Nomes vernáculos recollidos a través do Facebook en varios grupos da bisbarra de Monterrei:

Cáncer, Anguis fragilis, Chalcides striatus, recollido en Laza
Cuadros, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Nocedo do Val, concello de Castrelo do Val
Escáncer, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Campobecerros, concello de Castrelo do Val
Escáncer, Chalcides striatus, recollido en Vilardevós
Liscánzaro, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Castrocaldelas
Viberón, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Bousés, concello de Oímbra
LiscáncerAnguis fragilisChalcides striatus, sen facilitarnos máis información
Viberón, Cahlcides striatus, C. bedriagai, con patas, recollido en Mandín, concello de Verín
Escáncer, Liscáncer, AbegordoAnguis fragilisChalcides striatus, sen aportarse máis datos
Bicha cega, Anguis fragilis ou Blanus cinereus (?), sen aportarse máis datos
Blanus cinereus
EscáncerAnguis fragilis, Chalcides striatus, recollido en Camba, concello de Laza
ViberónAnguis fragilisChalcides striatus, San Lourenzo de Fustás, Gomesende
EscánzaroAnguis fragilisChalcides striatus, Celanova

Serpe de cordón, Vipera seoanei, V. latastei, zona de Pena Trevinca, sen máis datos
Carpazos, Cistáceas, O Pereiro, concello da Gudiña
Bicho de cordón, Vipera latastei, V. seoanei, recollido na Gudiña, Erosa, tamén concello da Gudiña, e Viana do Bolo
Vipera seoanei
Alicranço, Anguis fragilis, Chascildes striatus, C. bedriagai, recollido en Chaves, sen máis datos
Escáncer cego, Anguis fragilis (?), recolleuse en Celanova
LiscáncerAnguis fragilisChascildes striatus, recollido en Loiro de Abaixo, concello de San Cibrao das Viñas
EscouparósAnguis fragilisChascildes striatus, recollido en Infesta, concello de Monterrei

Anguis fragilis
Pita cegaGuerris lacustris, recollido en Campobecerros, concello de Castrelo do Val
Cabra tolaGuerris lacustris, Laza

* A continuar póñense os nomes que se obtiveron atraveso do facebook para a especie Anguis fragilis e poida que tamén se comparta nome con Chalcides striatus e C. bedriagai ou mesmo corresponda por conofusión a algún destas dúas especies ápodas ou semi-ápodas, istes son os resultados:

Licranço e Scouparão: recollido en Vilar-de-Perdizes por Hélder Alvar
Cobra cega e Escónzaro: recollido nos Ancares por Domingos Amigo
Liscanso: recollido no Morrazo por María Menduíña Durán
Escónzaro: recollido na zona do Eo por Juan López Trinidad
Escáncer: recollido en Poio por Galo Dourado
Liscáncer: recollido en Melias (Pereiro de Aguiar) por Julio A. Rodríguez
Esgonzo: recollido en Triacastela por Belem Fontal, este é un dos casos nos que poida que se refira a algunha outra especie das do xénero Chalcides
Esgónzaro: recollido na Fonsagrada por Juan Bueno Pardo, poida que outro dos que se refiran a Chalcides
Escáncer: recollido en Caamouco por Javier Yáñez Pires
Liscranço, Alicranço  ou Licranço: recollidos no Minho português por Paulo Antunes Guimarães
Alicrám Alacrám: recollidos na parroquia de Salcedo (Cotovade) por Galo Dourado
Aliscrán e Liscrán: recollidos en Torroso (Mos) por Xosé Lois Sío Vidal

* Dito recollido en Laza por Nieves Amado Rolán:

"Se o escáncer vise e a salamanca mordese, non habería bicho vivente que no mundo houbese".

* Nomes vernáculos recollidos por Bruno Rúa en Medeiros, concello de Monterrei:

Sebureira e Segureira, Quercus suber
Escornabois, Oryctes nasicornis
Tollemerendas, Merendera montana

* Nomes vernáculos recollidos por Javier García en Tamaguelos concello de Verín:

Pedreiro, Delichon urbicum
Arieiro, Actitis hypoleucos, tiñamos xa recollido este nome para Charadrius dubius
Arieiro
Martín peixeiro, Alcedo atthis
Rola, Streptopelia turtur
Pombo,Columba palumbus
Xilguero, Carduelis carduelis
Verderol, Chloris chloris
Peneireiro, Falco tinnunculus, clara influenza do postuguês
Peneireiro
Papafigos, Oriolus oriolus
Paporrubio, Erithacus rubecula
Rusiñol, Luscinia megarhynchos
Muricego, Quirópteros
Muricego
Noitevoá, Caprimulgus europaeus
Moucho, Athene noctua
Curuxa, Tyto alba
Bufo, Bubo bubo
Merla, Turdus merula
Vencello, Apus apus
Lavandeira, Motacilla alba
Pega, Pica pica
Corvo, Corvus corone
Gaio, Garrulus glandarius
Garaio, Clamator glandarius
Garaio
Alacrá, Buthus ibericus
Cotovía, Galerida cristata
Cascarrollo, Lanius senator
Teixugo, Meles meles
Garza, Ardea cinerea
Pita d'auga, Gallinula chloropus
Galo d'auga, Fulica atra
Ra, xenérico
Nabiñeiro, Serinus serinus
Pimpín, Fringilla coelebs

* Nomes vernáculos recollidos por Rubén Gayoso 'O Pedreiro Artesán' na Silva, concello do Riós:

Sanchas, xenérico para Carrazas
Papamoscas, Tarentola mauritanica
Papamoscas
Forapozas, Grillotalpa grillotalpa
Tullimerendas, Merendera montana

* Pescuda de nomes vernáculos a través do Facebook sobre a especie Lucanus cervus:

Escornabois: Sancristovo (Riós), Maceda, Feces (Verín), Pontedeume (Arzúa)
Escarampitos: Carnoedo (Sada)
Armindo: Portugal, sen máis datos
Matacabalos: Nocedo do Val e Campobecerros, ambos do concello de Castrelo do Val
Vacaloura: Roblido (A Rúa), Santiago de Compostela, Bembibre (Val do Dubra), Castroverde (Lugo), O Pereiro (A Gudiña), Nocedo do Val (Castrelo do Val) con certas dúbidas, O Ribeiro, Campobecerros (?), Tintores (Verín), A Estrada, Rianxo, Lugo, Pontevedra, Baños de Molgas
Vacaloria: Laza
Ciervo: O Tameirón (A Gudiña) onde tamén dicían que "a súa cabeza daba boa sorte".
Cascudo: Brión
Escornabois e Matacavalas: Ortegal
Vaca-loura: Portugal, sen máis datos
Escornabois: tamén en Laza, sen máis datos
Vacaloura e Escornabois: en Ourense e A Limia sen máis datos
Escornabois: Coirós

Unha crenza sobre as Vacalouras ou Escornabois: "Os xitanos téñenos en moita estima".

Vacaloura, Berberomeloe majalis, recollido en San Cristovo (O Riós), Feces (Verín)
Toupa grilo, Grillotalpa grillotalpa, Roblido (A Rúa)
Rela, Coleóptero (?), Roblido (A Rúa), "velenoso, cor laranxa, colorea a boca desa cor laranxa".

* Pescuda de nomes vernáculos a través do Facebook sobre a especie Tarentola mauritanica:

Aconséllase ver a entrada completa neste mesmo blogue:


* Outros nomes recollidos:

Sabugueiro, Sambucus nigra, aos froitos chámanlles Caneleiros, recollido en Campobecerros, concello de Castrelo do Val
Sarabanduxa, Salamandra salamandra, recollido en Boiro
Salamanca, Salamandra salamandra, recollido en Correchouso, concello de Laza
Salacocha, Salamandra salamandra (?), Forcarei
Salamandra salamandra
Ra das veigas, Discoglossus galganoi, recollido na Illa de Arousa por Pepa Diosramos
Leirón careto, Eliomys quercinus, recollido na Gudiña por Rafa Vázquez
Quitamerendas, Merendera montana, sen máis datos
Couselos, Crouselos, Merendera montana, sen máis datos
Carrasca brava, Quercus ilex, recollido en Videferre (Oímbra) por Claudio 'Zunín'
Sisón, Sisós, Xixós, Tetrax tetrax, recollido en Castrelo do Val e Vilamaior (Verín), por Xosé Luís Lozano 'Nipis'
Patos bravos, (?), recollido en Castrelo do Val por Xosé Luís Lozano 'Nipis', dicía que "cando engtraban nunha leira papaban todo" (?)
Sisón, Tetrax tetrax, recollido en Espiño (Oímbra)
Galo da Braña, Vanellus vanellus, recollido dunha revista de prensa do ano 1985 con ese nome e debuxo compartida por Manoel Anxo García Torres
Galo da Braña, Vanellus vanellus, recolllido no concello de Monfero por João Aveledo
Osca, Tarentola mauritanica, recollido en Ourense capital
Mioto, Milvus migrans, M. milvus e poida que outras especies coma Buteo buteo (?), recollido na Gudiña por José Rodríguez Cruz
Buteo buteo
Fabilloca, Lupinus sp., sen máis datos
Fedefede, Hemípteros, recollido en Verín por Eduardo Castro
Pito formigueiro, Jynx torquilla, recollido na Chaira (O Riós) por Rafa Castro
Carbunco: arañois negros (?), Rapacollois: arañois de patas alargadas (?), recollidos en Roblido (A Rúa) por Pepa González
Ólomo, Populus tremula, recollido en San Cibrao (Oímbra)
Merendeiras, Narcissus triandrus, recollido en Videferre (Oímbra) por Claudio 'Zunín' e Pepa
Merendeiras
Campaíñas, Narcissus bulbocodium, recollido en Videferre (Oímbra) por Claudio 'Zunín' e Pepa
Campaíñas
Cairuga, Erica spp., sen mási datos
Carroucha, Erica spp., Teo (Santiago de Compostela)
Queiroa, Erica spp., Cerqueda (Malpica), onde Rosario das Marías nos escrebe esta cantiga:

"Miña nai que me pariu
En que terra me deixou
Entre toxos e queiroas
Miña nai que me matou"

Queiroa

* Entre Feces de Abaixo e Vilaverde-da-Raia comparten nomes vernáculos a ambos lados da fronteira coma estes:

Landra ou Osga indistintamente para Tarentola mauritanica
Pardán ou Parçal indistintamente para Passer domesticus
Pega ou Peja (Pexa) indistintalmente para Pica pica

* Nomes dados aos froitos da especie Prunus spinosa na bisbarra de Monterrei sen precisarse localidades:

Gruños (Verín), Arondolos, Bruños, Abruños, Buruños, Agruños, Mirtilos, Afogapitos (Castrocaldelas), Andrinas, Andrinos, Arandos (?)

* Nomes vernáculos recollidos en San Cibrao ao veciño Pedro Damorín de 80 anos de idade:

Freixán, Phasianus colchicus
Cutuvia, Lullula arborea
Cutuvía curuchada, Galerida cristata
Cutuvía curuchada

Calandra, Melanocorypha calandra
Laverca, Alauda arvensis
Chasco, Saxicola rubicola
Pegha, Pica pica
Ghaio, Garrulus glandarius
Picanzo, Lanius meridionalis
Cascarrollo, Lanius senator
Cascarrollos
Cotorniz, Coturnix coturnix
Chicharra, Miliaria calandra (?)

martes, 14 de marzo de 2017

Belidas chores do marzal

Pequechas flores do marzal,
fermosas e ventureiras,
desapercibidas a un ollar
que amosa desexos de saber,
unha sorte de beldade
agochadas nos arcanos do xabre.
 
Linaria amethystea (Vent.) Hoffmans. & Link
 
"...Flore desde abril, en leiras e terras de cultivo das zonas máis mediterráneas da provincia de Ourense, na estrema con Zamora e León." García, X. R. (2008). 831. Linaria amethystea (Vent.) Hoffmans. & Link. Guía das plantas de Galicia. Edicións Xerais de Galicia, S.A. Vigo - Páx. 293
 



mércores, 8 de marzo de 2017

Retorno ao natural

Hoxe plantáronse tres pés de XinkgoGinkgo biloba, e outros tres pés de Ólomo ou Choupo tremedor, Populus tremula, no Campo de Arriba de San Cibrao, Oímbra. Tamén outro pé de Populus tremula na área de lecer do río Támega de Oímbra.
 
Ista iniciativa débese a un intento de retorno ao natural no eido social humano.
 
Escolleuse a especie alóctona do Ginkgo biloba pola interesante historia natural que posúe ao ser unha das especies de árbores máis antigas do planeta ou pola súa enorme lonxevidade. As sementes foran traídas do xardín do Campus Universitario de Santiago de Compostela.
 
A outra especie de Populus tremula foi escollida pola súa escaseza e enorme localización de pés en entorno natural, e xa non digamos de bosquetes naturais, podendo contribuír así á proliferación desta especie de choupo nativa da nosa bisbarra xa que as outras dúas especies presentes, P. nigra e P. alba, crénse non orixinarias desta rexión, aínda que si as atopemos naturalizadas nas ribeiras de ríos e zonas húmidas. Outro valor engadido desta especie é a designación popular que se lle dá no pobo de San Cibrao onde se lle coñece co nome de 'Ólomo', un sincretismo entre os nomes castelanizados de 'olmo' e 'álamo'. En Videferre tamén atopamos o nome vernáculo de 'Ólmo' para designar a esta especie.

Aconséllase consultar o seguinte enlace para ver a distribución de Populus tremula na bisbarra de Monterrei:

http://www.biodiversidade.eu/avistamento/populus-tremula-l/

Plantación de tres pés de Ginkgo biloba

Cruceiro e Campo de Arriba de San Cibrao, Oímbra


Cartaz explicativo na zona de lecer do río Támega, Oímbra

Plantación de Populus tremula

Moitas grazas ao técnico Xabier García Castiñeira, ao colaborador Xosé Manuel Rodríguez 'Kata', ao asesor botánico Pastor Santamarina, ao técnico Rafa Castro, e ao Concello de Oímbra e á Comunidade de Veciños de San Cibrao por permitir e apoiar esta modesta intervención ambiental.

Por un retorno ao natural.

Sit tibi terra levis (Que a terra che sexa leve).

sábado, 4 de marzo de 2017

E voan as Anduriñas por cima dos Amieiros

Xa se barrunta a primavera
na lagoa de Mourazos,
nas beiras do Támega,
na floresta ribeirán:
Voltaron as Anduriñas comúns
e as Anduriñas de cú branco,
xunto das Anduriñas dos penedos
que pasaron aquí todo o inverno,
aliás voltou o Miñato negro,
e vimos lá muita vida:
os Mergullóns pequenos a liortar,
as Pitas de auga, os Parrulos,
as Garzas, os Picafollas ibéricos,
os Corvos mariños grandes
prontos a marchar,
un Mazarico das rochas,
os inquedos Ferreiriños rabilongos,
un Ghabilucho,
unha femia de Ataíño,
os Buxatos a pairar,
unha bandada de Pombos bravos
e as penas doutro
depredado no chan,
Estorniños negros, Rousinois bravos,
Tordos músicos, Paporroibos, Picapaus,
Merlos e Merlas,
e unha Lavandeira branca,
até un Chincoparedes,
un Peto verdello a chiar,
un Azor a pranar,
un Picapeixe, e un Gabeador,
Pimpíns, Ferreiriños azuis,
Gaios barullentos,
Cegoñas brancas,
e na mesma auga
unha Ra verde común.
A xente a luxar
e a vida a explodir.
E voan as Anduriñas
por cima dos Amieiros.
 










...e unha tala indiscriminada de Amieiros











Viola riviniana Rchb.







...e os esgotos



...e o lixo















Picafollas

Parrulos reais

Anduriña e Azor

Mergullón

Picafollas ibérico

Cegoña branca


Buxato

Pita de auga







Depredación dun Pombo bravo

Bellis perennis L.