O Chincoparedes

Hoxe, por casualidade, atopeime cun nome vernáculo para o Rabirrubio común, Phoenicurus ochruros. Non tiña rexistrado moito acerca do coñecemento popular desta especie, só un vernáculo que lle ouvira a un veciño do concello de Manzaneda, chamáballe Ferreiro, e xa me parecía raro que a xente non lle tivese un nome para este paxaro tan común nos nosos pobos da comarca de Monterrei. Foi no mesmo val, na aldea de Tamagos, concello de Verín. Eis aquí o seu nome: Chincoparedes. A primeira parte do nome "chinco-" pode facer referencia ao seu son de alarma, a segunda parte "-paredes" vese que fai referencia aos lugares onde anda, intuitivo e preciso. Fermoso, non si.

Chincoparedes macho



Chincoparedes femia

Biodiversidade Galega

2012. Aparece unha nova plataforma que pretende unir ao mundo naturalista en Galicia a partir da súa biodiversidade. Solicítase a participación de calquera persoa interesada no respeto e coñecemento da Natureza.

http://biodiversidadegalega.blogspot.com.es/2012/06/colabora-con-biodiversidade-galega_06.html

Intensa floración

Esta é unha interesante e típica imaxe primaveral das zonas soalleiras do río Támega. Trátase da intensa floración dos Ranúnculos acuáticos ou Ougas, Ranunculus penicillatus. Estas plantas medran en augas con corrente. A súa proliferación débese a unha defensa que ten o río ao retirárselle as árbores de ribeira. Son beneficiosas para o medio ripícola ao dar sombra ao cauce e minimizar a evaporación, osixenan a auga e absorben o exceso de nutrintes, aliás de albergar unha elevada diversidade de Fauna acuática beneficiosa e capaz de sustentar a moitas especies ligadas ao ecosistema fluvial. Como último dicir que esta paisaxe do río Támega ao paso por Verín é todo un espectáculo visual.

Tempo despois do Entruido barrúntase a Primavera

Brassica oleracea var. medullosa

Lagartiña dos penedos, Podarcis hispanica

Cicindela sp.; C. maroccana (?)

Corvo, Corvus corax

Gagea nevadensis

Gonepteryx rhamni

Poligonia c-album

Naviñeiro, Carduelis cannabina

Issoria lathonia

Lagartiña cinsenta, Psammodromus hispanicus

Cytisus multiflorus

Corvelos, Corvus corone

Narcissus bulbocodium

Nymphalis polychloros

Blechnum spicant

Etnoastronomía

Os nosos antergos tamén miraban para o ceo nocturno e rexían algunha parte das súas vidas por acontecementos celestes, aliás non deixaran suficientes rexistros na tradición oral. Con esta entrada preténdese ir poñendo aos poucos os nomes, contos e costumes que poidamos atopar facendo referencia a algún motivo relacionado coa astronomía antropolóxica ou mesmo coa cosmoxeobioloxía dentro dos eidos da mitoloxía ou da realidade galega

De momento atopámonos cos seguintes relatos:

A Pastora: Suponse que se poida tratar dalgún planeta brillante coma Venus cando aparece polo oeste á atardecida, ou mesmo Xúpiter, tamén podería ser algún outro astro moi brillante coma a estrela Sirio que sería o seguinte corpo celeste en intensidade. O nome semella referirse ao feito de que cando aparecía esta estrela soa no ceo era a hora de recoller o gando. Podería tratarse da mesma estrela que se coñece co outro nome de A Panadera, ambas designacións fóronnos ditas pola mesma veciña da Pena do Souto no concello do Riós

O Carro: Conxunto de estrelas que tamén se lle chama Carro dentro da astronomía convencional, aínda que este nome que atopamos refírese á súa semellanza cos carros de vacas ou bois do país. A súa situación no ceo está ubicada dentro da constelación da Osa Maior. Contárronnos que lles servía para coñeceren o tempo nocturno transcurrido, dependendo da súa posición no ceo, en especial útil cando ían a acancelar, actividade consistente en ir pechar o gando pola noite dentro dunhas leiras para que abonaran o chao. Cando facían esta labor durmían nuns refuxios denominados carrozas que se facían con táboas, paos e palla a modo de tipi ou tenda de campismo e transportábanse no alto dos carros para ir dunha leira a outra. Esta narración foi recollida na zona de San Cibrao, concello de Oímbra

O Arado: Esta é outra designación por similitude para O Carro na Osa Maior. Dicíannos que mesmo se lle vía o temon do arado e as rellas. Recollido na Pena do Souto

O Luceiro da Mañá: Refírese ao planeta Venus cando é visible de mañá polo leste ao ser o astro máis luminoso. Recolleuse o mesmo nome nos concellos do Riós e Oímbra

As Tres Marías: Fai referenza ás tres estrelas que compoñen o Cinturón de Orión. Cantáronnos unha cantiga que dice así:

Alá van as Tres Marías
de noite polo lunar
en busca de Jesucristo
queno puidera encontrar
A Lúa: É sabido a crenza da influenza da Lúa nas distintas tarefas do campo e de certos aspectos da vida das persoas. No concello do Riós recollimos o testimonio dunha veciña dicindo que había que facer as sementeiras coa lúa chea para que os vexetais non se saíran, e que había que recoller na mesma lúa coa que se sementaba. Contounos que coa lúa chea as persoas póñense nervosas e alteradas, ademais de que inflúe na hora do parto das mulleres embarazadas, e tamén no gando

Luar
O Arado


Segundo a nosa interpretación, e en simpleza especulando, queremos intuír que algunhas gravuras rupestres do tipo coviñas poderían coincidir co deseño de determinadas constelacións


Petroglifos na comarca, Coviñas descubertas por casualidade nos arredores do Castro Vamba. Os veciños das aldeas próximas non coñecían o significado destes penedos, en dous deles dicían xogaren os nenos enriba ao estar ambos no medío duns pradiños, o outro éralles descoñecido e non se lle tiña ningún topónimo específico que o referenciara. O máis probable é que estexan sen catalogar

Continuaremos coa pescuda...

Enlaces sobre os lagares rupestres

Lagares y Lagaretas rupestres en Galicia - servino.net - 2 xaneiro 2012

As pedras que fan viño - culturagalega.org - 10 xaneiro 2012
As pedras que fan viño - Capítulo 0 - 10 xaneiro 2012

La falta de sondeos y análisis polínicos dificulta la datación - La Voz de Galicia - 26 decembro 2011

Lagares rupestres de la Gallaecia romana - historiayarqueologia.com - 29 decembro 2011

Una gran reserva del siglo I. Expertos en vino catalogan 22 lagares excavados en la roca - El País - 30 xaneiro 2012

Radio 5 RNE - Reportaje emisoras Orense - Lagares rupestres - 31 xaneiro 2012

O Lagar dos Mouros

O pasado día 26 saíu a seguinte noticia na prensa:
Localizan 13 lagares rupestres utilizados para elaborar vino

Quen ía estar atrás deste artigo senón o amigo e excelente historiador verinense Eduardo Castro O Lagar dos Mouros, San Cibrao, Oímbra
Único cartaz informando da existencia destes lagares rupestres, San Cibrao
O Outeiro, Oímbra
Requeixo, Vilaza - Medeiros, Monterrei
e aínda no presente

Sociedade Antropolóxica Galega

Eis aquí unha nova páxina de referencia para acabarmos ben o ano:

antropoloxiagalega.org



Grazas ao Miguel Losada por pasarnos o enlace

Maleza e bicharada

No mes pasado fiquei sorprendido cunha noticia que apareceu en varios xornais:

Vecinos (de Verín) recogen firmas para exigir la limpieza del cauce del río Támega

Verín recoge firmas para que le dejen limpiar el río Támega

Había frases coma istas:

Centenares de arbustos y árboles se han apropiado durante los últimos años del verdadero cauce del río...

«El estado del río es lamentable y vergonzoso»...

...«está lleno de maleza, hace años que no se limpia, y en él han crecido decenas de árboles que obstaculizan el paso del agua»...

A continuación vanse poñer unha serie de imaxes do LIC do río Támega obtidas nos barrios do Olivar e a Noria ao seu paso pola vila de Verín e na súa inmediata continuación pola paraxe do Pracer. Xulgade vós

O Olivar - Verín
Leito do río Támega
Só nesta parcela dentro do leito do río xa nos atopamos cunha importante diversidade de Flora, unhas dez a doce especies: Xungo (Juncus sp), Hortelá de auga (Mentha aquatica), Pementa de auga (Polygonum hydropiper), Ortiga (Urtica dioica), Espadana (Typha latifolia), Carrizo (Pragmites australis), Salgueiro (Salix sp), Dulcamara (Solanum dulcamara)...
Herba moura, Solanum nigrum
Lavatera cretica
Picafollas común, Phylloscopus collybita
Lavanco, Anas platyrhynchos
Na orela tratan de medrar uns pés de Choupo híbrido (Populus x canadiensis), un tímido Pradairo (Acer pseudoplatanus) e un Amieiro (Alnus glutinosa)
Camiño da Noria
Catalpa, Catalpa bignonioides, naturalizada
Lavancos, Anas platyrhynchos
En primeiro termo vemos naturalizado un Pradairo negundo, Acer negundo

Herba do pobre, Clematis vitalba
Vide, Vitis vinifera, rubindo polo toro dun Salgueiro branco, Salix alba
Vide, Vitis vinifera, e Herba carmín, Phytolaca americana
Falsa acacia, Robinia pseudoacacia, naturalizada
Leitarega, Euphorbia amigdaloides, entre follas de Pradairo, Acer pseudoplatanus
Hedre, Hedera hibernica
Bosque ribeirán onde predominan os Freixos, Fraxinus angustifolia, nesta zona contabilízanse máis de trinta especies arbóreas diferentes
Plátano de sombra, Platanus orientalis var. acerifolia, naturalizado
Cartaz na preseira do muíño do Pracer
Hortelá de auga, Mentha aquatica, e unha Bolboreta da especie Artogeia rapae
Crocus serotinus
Freixos, Fraxinus angustifolia, de bo porte

No mes de abril xa saíra tamén outra noticia semellante:

Bancos de algas invaden el río Támega en Verín

Estas algas ás que se refire o artigo non son tales, trátase de Ranúnculos acuáticos, Ranunculus penicillatus, en floración, como defensa do río ao carecer da sombra das árbores

Cada cousa ten a súa beleza, mais non todos poden vela
Confucio

Nesta entrada só se pretenden cuestionar os temas que teñen a ver en xeral coa Natureza e en particular co ecosistema ripícola