Egrexio persoeiro

Acábase de achar nada menos que outra Estela de Guerreiro en Vilar de Perdizes. Está sendo documentada polo arqueólogo Alberte Reboreda: Infome sobre a Estatua-Menhir de Vilar de Perdizes (Montalegre). (*)

Este importante achado foi posible grazas á información facilitada polo seu eximio descubridor: António Lourenço Fontes, o Padre Fontes.

Eis aquí un home que mira pola súa terra, polos seus habitantes e polo seu pasado.

Eramos varios os honrados con tan ilustre compaña. Estabamos por aló o historiador verinense Eduardo Castro, o arqueólogo Alberte Reboreda, o amador das aves Claudio Álvarez de Videferre, o excelente naturalista Xosé Rodríguez, o amador da historia Xosé Luís Lozano descubridor da Estela de Guerreiro de Pedra Alta en Castrelo do Val, e máis eu, o amigo Xosé Ramón Reigada. E noutra xeira anterior, como non, o polifacético artista Beato D'Arzádegos.

Na súa compaña amosounos os tesouros arqueolóxicos que se agochan neste enclave barrosou:

O Penedo de Caparinhos, o Santuario Rupestre de Santa Mariña das Olas, o Altar Rupestre de Pena Escrita, o Dolmen da Casa do Bispo, máis dunha ducia de Lagares Rupestres de posible orixe romana ou anterior, o Penedo de Rameseiros, o Penedo das Pegadinhas da Burra da Nossa Senhora, varias Tumbas Rupestres Antropomorfas Medievais, a representación en pedra do Deus Larouco, o achado desta inédita Estatua-Menhir ou Estela de Guerreiro.

E aínda máis...

Conversamos, tomamos un Vinho do Porto, admiramos a súa biblioteca, contaxiámonos da emotividade do ambiente, da súa amabilidade, o sabor da amizade, o aroma da sabiduría, a música do carácter, a visión da harmonía, a textura do tempo.

Un egrexio persoeiro.

Obrigado por eses momentos inesquecibles.

Estatua-Menhir de Vilar de Perdizes



Calco sobre papel



Coviñas no reverso



Escudo frontal

Interior da igreja matriz de Vilar de Perdizes
Lugar onde apareceu a representación do Deus Larouco, de culto pagán, agochado entre o soallo, atopado durante unhas reformas recentes do templo cristián

Deus Larouco

Asimilado ao Deus Sucelo



Penedo de Caparinhos
Muller e home espidos cos brazos alzados, arco superior (celeste) entre as mans do home, armas depositadas a ambólos lados dos pés. Desde esta perspectiva a figura femenina está por baixo da masculina mais desde o lugar de observación frontal a figura da muller ficaría por diante da do home. Orientación Sur - Norte



Altar sacrificial no lugar cristianizado de Santa Marinha das Olas a carón do mítico río Búbal



Dolmen da Casa do Bispo cunha inscultura dunha serpe



Lagar rupestre de posible orixe romana, e con licenza poética, aínda poida que anterior



Outro dos diferentes lagares rupestres existentes na zona



Penedo das Pegadinhas da Burra da Nossa Senhora con petroglifos xeométricos

Unha das pegadinhas formada por coviñas



Outra parte do penedo das Pegadinhas da Burra da Nossa Senhora co monte Larouco ao fondo



Serra do Larouco, o Deus deitado

Referencias bibliográficas:

(*) Reboreda, A. (2012). Informe sobre a Estatua-Menhir de Vilar de Perdizes (Montalegre) - Pendete de publicación

Enlaces web:

Ponse a continuar un enlace ao blogue Capítulo 0 de Manuel Gago sobre a Estela de Guerreiro de Vilar de Perdizes:

http://www.manuelgago.org/blog/index.php/2012/10/26/unha-nova-estela-do-bronce-no-sur/

E máis outro enlace completísimo sobre a descuberta por parte do Padre Fontes da represetación en pedra do Deus Larouco:

http://www.manuelgago.org/blog/index.php/2012/01/25/mirarlle-a-cara-a-un-antigo-deus/

Enlaces a O Uzal da Ruda

Estou na obriga de enlazar unhas entradas de blogue, primeira e segunda parte. Gratas xeiras partilladas aos pés do Larouco, Deus Sucelo. Na compaña de ilustres persoeiros por terras do Barroso, Vilar-de-Perdizes. Muito obrigado amigos. Aquí déixoas ficar:

O UZAL DA RUDA. SUCELO: Deus LAROUCO. O Barroso...De cuando tres amigos se juntaron con el anfitrión Lourenço Fontes [Desmadeixando noso mundo enzaramallado] 1ª Parte

http://bdouzaldarrudaceibeilustrados.blogspot.com.es/2012/10/sucelo-deus-larouco-o-barrosode-cuando.html

DEICA LOGO AMICUS. SUCELO...no LUSCO e FUSCO..Prolongación de la montaña LAURANA. MONTE LAROUCO...2ª Parte

http://deicalogoamicus.blogspot.com.es/2012/10/sucelono-lusco-e-fuscoprolongacion-de.html

Recuperouse e ceibouse a cría de Rebisaco

Hoxe chamaron do Centro de Recuperación de Fauna Silvestre do Rodicio para dar boas novas: a cría de Rebisaco habíase recuperado con éxtio e xa estaba pronta para se ceibar no medio.

Agardei polos axentes de Medio Ambiente que o traían. Ao chegaren contactamos cos veciños de Gondulfes que o atoparan e fumos para aló.

Estaban agardando por nós case toda a familia, en especial os nenos e o avó -que foi quen o atopou-.

Dixeron de soltalo nunha carballeira afastada da aldea. Acabamos indo ceivalo nun lugar da súa propiedade (o avó sentíase identificado en pleno co animal, dixo que ata lle ía facer un caixón de madeira para que acabara entobando nel).

Tardou en querer saír da caixa de transporte mais ao final choutou e fuxiu a agocharse entre a espesura da touza.

Desexámoslle sorte...

É de agradecer a colaboración de todos os que participaron nesta historia: historia (lat. historia(m), id.) s.f. 8. Relato dun suceso real curioso e interesante.

Unha crenza popular sobre as Ladras

Noutras entradas deste blogue xa se publicou o nome vernáculo de Ladra para designar a especie Tarentola mauritanica, recollido en varias localidades da comarca de Monterrei (Verín natural. Recompilación de nomes vernárculos de fauna), e entre elas no pobo de Castrelo de Abaixo do concello do Riós, do que se tratará en especial.

Este curioso réptil ten unha distribución mediterránea, rara para Galicia, ao estar no límite da súa distribución. Hoxe en día está bastantate espallada por territorio galego, con presenza en diferentes puntos urbanos, coma no Barco de Valdeorras, Ourense, Vilagarcía de Arousa, Vigo, etc. Estas poboacións illadas crense que son debidas a introducións recentes, avaladas polos datos que se teñen e polas características do seu comportamento.

No entanto, as ladras do surleste da provincia de Ourense atópanse en ambientes naturais, cunha distribución homoxénea nos lugares apropiados e coa presenza do mencionado nome vernáculo co que se recoñece plenamente á especie por parte da xente do lugar, polo que se teñen suficientes motivos para afirmar que a súa presenza nesta rexión é histórica.

De momento, e a falta de máis prospeccións, a comarca de Monterrei sería a única zona de presenza natural da especie en Galicia.

Coma referencia bibliográfica cítase o Atlas dos anfibios e réptiles de Galicia que di o seguinte: ...As únicas poboacións supostamente autóctonas da especie distribúense polas concas galegas do río Douro da bisbarra de Monterrei (CABANA OTERO, M., 2011. Tarentola mauritanica (Linnaeus, 1758) in Atlas de Anfibios e Réptiles de Galicia. Sociedade Galega de Historia Natural. Santiago de Compostela: 56-57).

E a continuar relatarase unha crenza que se recolleu no pobo de Castrelo de Abaixo, ubicado na mediterránea cunca do río Mente, e que non leva máis que a asegurar o exposto nas liñas anteriores:

Contouna un veciño deste pobo, maior de 75 anos, emigrado ao Brasil fai máis de 50 anos, e agora de visita na súa Terra. Contaba que a estas lagartiñas lles chamaban Ladras, segundo lembra, que andaban polas paredes dentro das casas e que a súa mai lle dicía que daba sorte cando se vía unha de cor branca e non se debían de matar.

Esta crenza popular pon de manifesto a característica particular da especie de ter unha grande variabilidade de coloración, segundo o estado do animal e a luz que reciba, podendo pasar de tons moi claros a un gris moi escuro, consonte á Guía dos Anfibios e Réptiles de Galicia (ASENSI CABIRTA, M., 2006. Tarentola mauritanica. Guía dos Anfibios e Réptiles de Galicia. Baía Edicións. A Coruña. 100-101).

Áchase entón de sumo interese etnográfico e naturalista a presenza na cultura popular galega desta crenza relacionada cunha especie animal de distribución mediterránea dentro do que se ven a considerar a Galicia atlántica.

Unha cría de Rebisaco entre nós

Onte unha amiga chamoume para dicir que aparecera un animal dentro da bodega do seu pai en Gondulfes.

Fumos ata alí para velo.Tratábase dunha cría de Rebisaco, Genetta genetta, bastante espelida. Os nenos estaban encantados ao redor do animalciño.

Para tratar de facer algo pola cría trasladámola de novo para a bodega onde se puxo a miañar pola mai.

Á tardiña fixémoslle outra visita para comprobar o seu estado, seguía alí mais sen rastro da mai. Deixámola toda a noite nese mesmo lugar para tratar de que fora atendida.

Pola mañá estaba no mesmo sitio, moito máis débil. Supuxemos de que en definitiva habíase extraviado.

Con urxencia non nos quedou máis remedio que levala para a nosa casa: hidratámola e alimentámola con leite que lle demos por unha xiringa. Aceptouno moi ben e recuperouse de forma rápida.

Puxémonos en contacto co servizo de Medio Ambiente e ao final levárona para o Centro de Recuperación de Fauna Silvestre do Rodicio.

Farémoslle un seguimento e xa contarei...

O Chincoparedes

Hoxe, por casualidade, atopeime cun nome vernáculo para o Rabirrubio común, Phoenicurus ochruros. Non tiña rexistrado moito acerca do coñecemento popular desta especie, só un vernáculo que lle ouvira a un veciño do concello de Manzaneda, chamáballe Ferreiro, e xa me parecía raro que a xente non lle tivese un nome para este paxaro tan común nos nosos pobos da comarca de Monterrei. Foi no mesmo val, na aldea de Tamagos, concello de Verín. Eis aquí o seu nome: Chincoparedes. A primeira parte do nome "chinco-" pode facer referencia ao seu son de alarma, a segunda parte "-paredes" vese que fai referencia aos lugares onde anda, intuitivo e preciso. Fermoso, non si.

Chincoparedes macho



Chincoparedes femia

Biodiversidade Galega

2012. Aparece unha nova plataforma que pretende unir ao mundo naturalista en Galicia a partir da súa biodiversidade. Solicítase a participación de calquera persoa interesada no respeto e coñecemento da Natureza.

http://biodiversidadegalega.blogspot.com.es/2012/06/colabora-con-biodiversidade-galega_06.html

Intensa floración

Esta é unha interesante e típica imaxe primaveral das zonas soalleiras do río Támega. Trátase da intensa floración dos Ranúnculos acuáticos ou Ougas, Ranunculus penicillatus. Estas plantas medran en augas con corrente. A súa proliferación débese a unha defensa que ten o río ao retirárselle as árbores de ribeira. Son beneficiosas para o medio ripícola ao dar sombra ao cauce e minimizar a evaporación, osixenan a auga e absorben o exceso de nutrintes, aliás de albergar unha elevada diversidade de Fauna acuática beneficiosa e capaz de sustentar a moitas especies ligadas ao ecosistema fluvial. Como último dicir que esta paisaxe do río Támega ao paso por Verín é todo un espectáculo visual.

Tempo despois do Entruido barrúntase a Primavera

Brassica oleracea var. medullosa

Lagartiña dos penedos, Podarcis hispanica

Cicindela sp.; C. maroccana (?)

Corvo, Corvus corax

Gagea nevadensis

Gonepteryx rhamni

Poligonia c-album

Naviñeiro, Carduelis cannabina

Issoria lathonia

Lagartiña cinsenta, Psammodromus hispanicus

Cytisus multiflorus

Corvelos, Corvus corone

Narcissus bulbocodium

Nymphalis polychloros

Blechnum spicant

Etnoastronomía

Os nosos antergos tamén miraban para o ceo nocturno e rexían algunha parte das súas vidas por acontecementos celestes, aliás non deixaran suficientes rexistros na tradición oral. Con esta entrada preténdese ir poñendo aos poucos os nomes, contos e costumes que poidamos atopar facendo referencia a algún motivo relacionado coa astronomía antropolóxica ou mesmo coa cosmoxeobioloxía dentro dos eidos da mitoloxía ou da realidade galega

De momento atopámonos cos seguintes relatos:

A Pastora: Suponse que se poida tratar dalgún planeta brillante coma Venus cando aparece polo oeste á atardecida, ou mesmo Xúpiter, tamén podería ser algún outro astro moi brillante coma a estrela Sirio que sería o seguinte corpo celeste en intensidade. O nome semella referirse ao feito de que cando aparecía esta estrela soa no ceo era a hora de recoller o gando. Podería tratarse da mesma estrela que se coñece co outro nome de A Panadera, ambas designacións fóronnos ditas pola mesma veciña da Pena do Souto no concello do Riós

O Carro: Conxunto de estrelas que tamén se lle chama Carro dentro da astronomía convencional, aínda que este nome que atopamos refírese á súa semellanza cos carros de vacas ou bois do país. A súa situación no ceo está ubicada dentro da constelación da Osa Maior. Contárronnos que lles servía para coñeceren o tempo nocturno transcurrido, dependendo da súa posición no ceo, en especial útil cando ían a acancelar, actividade consistente en ir pechar o gando pola noite dentro dunhas leiras para que abonaran o chao. Cando facían esta labor durmían nuns refuxios denominados carrozas que se facían con táboas, paos e palla a modo de tipi ou tenda de campismo e transportábanse no alto dos carros para ir dunha leira a outra. Esta narración foi recollida na zona de San Cibrao, concello de Oímbra

O Arado: Esta é outra designación por similitude para O Carro na Osa Maior. Dicíannos que mesmo se lle vía o temon do arado e as rellas. Recollido na Pena do Souto

O Luceiro da Mañá: Refírese ao planeta Venus cando é visible de mañá polo leste ao ser o astro máis luminoso. Recolleuse o mesmo nome nos concellos do Riós e Oímbra

As Tres Marías: Fai referenza ás tres estrelas que compoñen o Cinturón de Orión. Cantáronnos unha cantiga que dice así:

Alá van as Tres Marías
de noite polo lunar
en busca de Jesucristo
queno puidera encontrar
A Lúa: É sabido a crenza da influenza da Lúa nas distintas tarefas do campo e de certos aspectos da vida das persoas. No concello do Riós recollimos o testimonio dunha veciña dicindo que había que facer as sementeiras coa lúa chea para que os vexetais non se saíran, e que había que recoller na mesma lúa coa que se sementaba. Contounos que coa lúa chea as persoas póñense nervosas e alteradas, ademais de que inflúe na hora do parto das mulleres embarazadas, e tamén no gando

Luar
O Arado


Segundo a nosa interpretación, e en simpleza especulando, queremos intuír que algunhas gravuras rupestres do tipo coviñas poderían coincidir co deseño de determinadas constelacións


Petroglifos na comarca, Coviñas descubertas por casualidade nos arredores do Castro Vamba. Os veciños das aldeas próximas non coñecían o significado destes penedos, en dous deles dicían xogaren os nenos enriba ao estar ambos no medío duns pradiños, o outro éralles descoñecido e non se lle tiña ningún topónimo específico que o referenciara. O máis probable é que estexan sen catalogar

Continuaremos coa pescuda...