venres, 24 de marzo de 2017

Últimas recollas de nomes vernáculos de Fauna e Flora

* Nomes vernáculos recollidos por Nieves Fernándes Vidueira en Quintela do Pando, concello de Viana do Bolo:

Abreota, Asphodelus sp.
Abreotas
Canabela, Thapsia villosa
Herba de Namorare, Armenia sp.
Herbas de namorare
Medas de cuco, Orobanche spp.
SoldiñaPoligonatum odoratum

* Nomes vernáculos recollidos poir Vanessa Saraiva Martins en Rexoxende, concello de Vilardevós:

Bicho d'ascada e Víbora da Terra, Vipera latastei
Bicho d'ascada. Fotografía de Vanessa Saraiva

* Nomes vernáculos recollidos a través do Facebook en varios grupos da bisbarra de Monterrei:

Cáncer, Anguis fragilis, Chalcides striatus, recollido en Laza
Cuadros, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Nocedo do Val, concello de Castrelo do Val
Escáncer, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Campobecerros, concello de Castrelo do Val
Escáncer, Chalcides striatus, recollido en Vilardevós
Liscánzaro, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Castrocaldelas
Viberón, Anguis fragilisChalcides striatus, recollido en Bousés, concello de Oímbra
Pita cega, Guerris lacustris, recollido en Campobecerros, concello de Castrelo do Val
LiscáncerAnguis fragilisChalcides striatus, sen facilitarnos máis información
Viberón, Cahlcides striatus, C. bedriagai, con patas, recollido en Mandín, concello de Verín
Escáncer, Liscáncer, AbegordoAnguis fragilisChalcides striatus, sen aportarse máis datos
Bicha cega, Blanus cinereus, sen aportarse máis datos
Bicha cega
EscáncerAnguis fragilis, Chalcides striatus, recollido en Camba, concello de Laza
ViberónAnguis fragilisChalcides striatus, San Lourenzo de Fustás, Gomesende
EscánzaroAnguis fragilisChalcides striatus, Celanova
Serpe de cordón, Vipera seoanei, V. latastei, zona de Pena Trevinca, sen máis datos
Carpazos, Cistáceas, O Pereiro, concello da Gudiña
Bicho de cordón, Vipera latastei, V. seoanei, recollido na Gudiña, Erosa, tamén concello da Gudiña, e Viana do Bolo
Vipera seoanei
Alicranço, Anguis fragilis, Chascildes striatus, C. bedriagai, recollido en Chaves, sen máis datos
Escáncer cego, Anguis fragilis (?), recolleuse en Celanova
LiscáncerAnguis fragilisChascildes striatus, recollido en Loiro de Abaixo, concello de San Cibrao das Viñas
EscouparósAnguis fragilisChascildes striatus, recollido en Infesta, concello de Monterrei
Cabra tolaGuerris lacustris, Laza
Anguis fragilis
Cobra cega, Anguis fragilis, recollido nos Ancares por Domingos Amigo


* Dito recollido en Laza por Nieves Amado Rolán:

"Se o escáncer vise e a salamanca mordese, non habería bicho vivente que no mundo houbese".

* Nomes vernáculos recollidos por Bruno Rúa en Medeiros, concello de Monterrei:

Sebureira e Segureira, Quercus suber
Escornabois, Oryctes nasicornis
Tollemerendas, Merendera montana

* Nomes vernáculos recollidos por Javier García en Tamaguelos concello de Verín:

Pedreiro, Delichon urbicum
Arieiro, Actitis hypoleucos, tiñamos xa recollido este nome para Charadrius dubius
Arieiro
Martín peixeiro, Alcedo atthis
Rola, Streptopelia turtur
Pombo,Columba palumbus
Xilguero, Carduelis carduelis
Verderol, Chloris chloris
Peneireiro, Falco tinnunculus, clara influenza do postuguês
Peneireiro
Papafigos, Oriolus oriolus
Paporrubio, Erithacus rubecula
Rusiñol, Luscinia megarhynchos
Muricego, Quirópteros
Muricego
Noitevoá, Caprimulgus europaeus
Moucho, Athene noctua
Curuxa, Tyto alba
Bufo, Bubo bubo
Merla, Turdus merula
Vencello, Apus apus
Lavandeira, Motacilla alba
Pega, Pica pica
Corvo, Corvus corone
Gaio, Garrulus glandarius
Garaio, Clamator glandarius
Garaio
Alacrá, Buthus ibericus
Cotovía, Galerida cristata
Cascarrollo, Lanius senator
Teixugo, Meles meles
Garza, Ardea cinerea
Pita d'auga, Gallinula chloropus
Galo d'auga, Fulica atra
Ra, xenérico
Nabiñeiro, Serinus serinus
Pimpín, Fringilla coelebs

* Nomes vernáculos recollidos por Rubén Gayoso 'O Pedreiro Artesán' na Silva, concello do Riós:

Sanchas, xenérico para Carrazas
Papamoscas, Tarentola mauritanica
Papamoscas
Forapozas, Grillotalpa grillotalpa
Tullimerendas, Merendera montana

* Pescuda de nomes vernáculos a través do Facebook sobre a especie Lucanus cervus:

Escornabois: Sancristovo (Riós), Maceda, Feces (Verín), Pontedeume (Arzúa)
Escarampitos: Carnoedo (Sada)
Armindo: Portugal, sen máis datos
Matacabalos: Nocedo do Val e Campobecerros, ambos do concello de Castrelo do Val
Vacaloura: Roblido (A Rúa), Santiago de Compostela, Bembibre (Val do Dubra), Castroverde (Lugo), O Pereiro (A Gudiña), Nocedo do Val (Castrelo do Val) con certas dúbidas, O Ribeiro, Campobecerros (?), Tintores (Verín), A Estrada, Rianxo, Lugo, Pontevedra, Baños de Molgas
Vacaloria: Laza
Ciervo: O Tameirón (A Gudiña) onde tamén dicían que "a súa cabeza daba boa sorte".
Cascudo: Brión
Escornabois e Matacavalas: Ortegal
Vaca-loura: Portugal, sen máis datos
Escornabois: tamén en Laza, sen máis datos
Vacaloura e Escornabois: en Ourense e A Limia sen máis datos
Escornabois: Coirós

Unha crenza sobre as Vacalouras ou Escornabois: "Os xitanos téñenos en moita estima".

Vacaloura, Berberomeloe majalis, recollido en San Cristovo (O Riós), Feces (Verín)
Toupa grilo, Grillotalpa grillotalpa, Roblido (A Rúa)
Rela, Coleóptero (?), Roblido (A Rúa), "velenoso, cor laranxa, colorea a boca desa cor laranxa".

* Pescuda de nomes vernáculos a través do Facebook sobre a especie Tarentola mauritanica:

Aconséllase ver a entrada completa neste mesmo blogue:


* Outros nomes recollidos:

Sabugueiro, Sambucus nigra, aos froitos chámanlles Caneleiros, recollido en Campobecerros, concello de Castrelo do Val
Sarabanduxa, Salamandra salamandra, recollido en Boiro
Salamanca, Salamandra salamandra, recollido en Correchouso, concello de Laza
Salacocha, Salamandra salamandra (?), Forcarei
Salamandra salamandra
Ra das veigas, Discoglossus galganoi, recollido na Illa de Arousa por Pepa Diosramos
Leirón careto, Eliomys quercinus, recollido na Gudiña por Rafa Vázquez
Quitamerendas, Merendera montana, sen máis datos
Couselos, Crouselos, Merendera montana, sen máis datos
Carrasca brava, Quercus ilex, recollido en Videferre (Oímbra) por Claudio 'Zunín'
Sisón, Sisós, Xixós, Tetrax tetrax, recollido en Castrelo do Val e Vilamaior (Verín), por Xosé Luís Lozano 'Nipis'
Patos bravos, (?), recollido en Castrelo do Val por Xosé Luís Lozano 'Nipis', dicía que "cando engtraban nunha leira papaban todo" (?)
Sisón, Tetrax tetrax, recollido en Espiño (Oímbra)
Galo da Braña, Vanellus vanellus, recollido dunha revista de prensa do ano 1985 con ese nome e debuxo compartida por Manoel Anxo García Torres
Galo da Braña, Vanellus vanellus, recolllido no concello de Monfero por João Aveledo
Osca, Tarentola mauritanica, recollido en Ourense capital
Mioto, Milvus migrans, M. milvus e poida que outras especies coma Buteo buteo (?), recollido na Gudiña por José Rodríguez Cruz
Buteo buteo
Fabilloca, Lupinus sp., sen máis datos
Fedefede, Hemípteros, recollido en Verín por Eduardo Castro
Pito formigueiro, Jynx torquilla, recollido na Chaira (O Riós) por Rafa Castro
Carbunco: arañois negros (?), Rapacollois: arañois de patas alargadas (?), recollidos en Roblido (A Rúa) por Pepa González
Merendeiras, Narcissus triandrus, recollido en Videferre (Oímbra) por Claudio 'Zunín' e Pepa
Merendeiras
Campaíñas, Narcissus bulbocodium, recollido en Videferre (Oímbra) por Claudio 'Zunín' e Pepa
Campaíñas

Cairuga, Erica spp., sen mási datos
Carroucha, Erica spp., Teo (Santiago de Compostela)
Queiroa, Erica spp., Cerqueda (Malpica), onde Rosario das Marías nos escrebe esta cantiga:

"Miña nai que me pariu
En que terra me deixou
Entre toxos e queiroas
Miña nai que me matou"
Queiroa

* Entre Feces de Abaixo e Vilaverde-da-Raia comparten nomes vernáculos a ambos lados da fronteira coma estes:

Landra ou Osga indistintamente para Tarentola mauritanica
Pardán ou Parçal indistintamente para Passer domesticus
Pega ou Peja (Pexa) indistintalmente para Pica pica

* Nomes dados aos froitos da especie Prunus spinosa na bisbarra de Monterrei sen precisarse localidades:

Gruños (Verín), Arondolos, Bruños, Abruños, Buruños, Agruños, Mirtilos, Afogapitos (Castrocaldelas), Andrinas, Andrinos, Arandos (?)

* Nomes vernáculos recollidos en San Cibrao ao veciño Pedro Damorín:

Freixán, Phasianus colchicus
Cutuvia, Lullula arborea
Cutuvía curuchada, Galerida cristata
Cutuvía curuchada

Calandra, Melanocorypha calandra
Laverca, Alauda arvensis
Chasco, Saxicola rubicola
Pegha, Pica pica
Ghaio, Garrulus glandarius
Picanzo, Lanius meridionalis
Cascarrollo, Lanius senator
Cascarrollos
Cotorniz, Coturnix coturnix
Chicharra, Miliaria calandra (?)

martes, 14 de marzo de 2017

Belidas chores do marzal

Pequechas flores do marzal,
fermosas e ventureiras,
desapercibidas a un ollar
que amosa desexos de saber,
unha sorte de beldade
agochadas nos arcanos do xabre.
 
Linaria amethystea (Vent.) Hoffmans. & Link
 
"...Flore desde abril, en leiras e terras de cultivo das zonas máis mediterráneas da provincia de Ourense, na estrema con Zamora e León." García, X. R. (2008). 831. Linaria amethystea (Vent.) Hoffmans. & Link. Guía das plantas de Galicia. Edicións Xerais de Galicia, S.A. Vigo - Páx. 293
 



mércores, 8 de marzo de 2017

Retorno ao natural

Hoxe plantáronse tres pés de XinkgoGinkgo biloba, e outros tres pés de Ólomo ou Choupo tremedor, Populus tremula, no Campo de Arriba de San Cibrao, Oímbra. Tamén outro pé de Populus tremula na área de lecer do río Támega de Oímbra.
 
Ista iniciativa débese a un intento de retorno ao natural no eido social humano.
 
Escolleuse a especie alóctona do Ginkgo biloba pola interesante historia natural que posúe ao ser unha das especies de árbores máis antigas do planeta ou pola súa enorme lonxevidade. As sementes foran traídas do xardín do Campus Universitario de Santiago de Compostela.
 
A outra especie de Populus tremula foi escollida pola súa escaseza e enorme localización de pés en entorno natural, e xa non digamos de bosquetes naturais, podendo contribuír así á proliferación desta especie de choupo nativa da nosa bisbarra xa que as outras dúas especies presentes, P. nigra e P. alba, crénse non orixinarias desta rexión, aínda que si as atopemos naturalizadas nas ribeiras de ríos e zonas húmidas. Outro valor engadido desta especie é a designación popular que se lle dá no pobo de San Cibrao onde se lle coñece co nome de 'Ólomo', un sincretismo entre os nomes castelanizados de 'olmo' e 'álamo'. En Videferre tamén atopamos o nome vernáculo de 'Ólmo' para designar a esta especie.

Aconséllase consultar o seguinte enlace para ver a distribución de Populus tremula na bisbarra de Monterrei:

http://www.biodiversidade.eu/avistamento/populus-tremula-l/

Plantación de tres pés de Ginkgo biloba

Cruceiro e Campo de Arriba de San Cibrao, Oímbra


Cartaz explicativo na zona de lecer do río Támega, Oímbra

Plantación de Populus tremula

Moitas grazas ao técnico Xabier García Castiñeira, ao colaborador Xosé Manuel Rodríguez 'Kata', ao asesor botánico Pastor Santamarina, ao técnico Rafa Castro, e ao Concello de Oímbra e á Comunidade de Veciños de San Cibrao por permitir e apoiar esta modesta intervención ambiental.

Por un retorno ao natural.

Sit tibi terra levis (Que a terra che sexa leve).

sábado, 4 de marzo de 2017

E voan as Anduriñas por cima dos Amieiros

Xa se barrunta a primavera
na lagoa de Mourazos,
nas beiras do Támega,
na floresta ribeirán:
Voltaron as Anduriñas comúns
e as Anduriñas de cú branco,
xunto das Anduriñas dos penedos
que pasaron aquí todo o inverno,
aliás voltou o Miñato negro,
e vimos lá muita vida:
os Mergullóns pequenos a liortar,
as Pitas de auga, os Parrulos,
as Garzas, os Picafollas ibéricos,
os Corvos mariños grandes
prontos a marchar,
un Mazarico das rochas,
os inquedos Ferreiriños rabilongos,
un Ghabilucho,
unha femia de Ataíño,
os Buxatos a pairar,
unha bandada de Pombos bravos
e as penas doutro
depredado no chan,
Estorniños negros, Rousinois bravos,
Tordos músicos, Paporroibos, Picapaus,
Merlos e Merlas,
e unha Lavandeira branca,
até un Chincoparedes,
un Peto verdello a chiar,
un Azor a pranar,
un Picapeixe, e un Gabeador,
Pimpíns, Ferreiriños azuis,
Gaios barullentos,
Cegoñas brancas,
e na mesma auga
unha Ra verde común.
A xente a luxar
e a vida a explodir.
E voan as Anduriñas
por cima dos Amieiros.
 










...e unha tala indiscriminada de Amieiros











Viola riviniana Rchb.







...e os esgotos



...e o lixo















Picafollas

Parrulos reais

Anduriña e Azor

Mergullón

Picafollas ibérico

Cegoña branca


Buxato

Pita de auga







Depredación dun Pombo bravo

Bellis perennis L.