Albinismo en Flora

Crocus serotinus
O Pracer, Verín - 24/10/2009




Digitalis purpurea
Alto de Covelas, O Riós - 22/6/2009

Libélulas e Cabaliños do Demo

Referencias de insectos da Orde Odonatos - Suborde Zigópteros (Cabaliños do Demo) e Suborde Anisópteros (Libélulas) na Comarca de Verín-Monterrei


Cordulegaster boltonii
Esta imaxe non se corresponde co exemplar observado, trátase dun individuo semellante da mesma especie fotografado no Macizo de Trevinca o 12/6/2007
Castrelo de Abaixo, O Riós - x 649238 y 4645645
17/10/2009


Anax imperator
fotografía de Xabier García
Río Támega, Ponte de Oímbra - x 628696 y 4640151
11/8/2009


Crocothemis erythraea
especie identificada por Saúl Rodríguez Martínez a través do foro Rhopalonatos
Lagoas de Tamaguelos, Verín - x 629086 y 4635958
10/7/2009


Platycnemis acutipennis
especie identificada por Saúl Rodríguez Martínez e Cosme Damián Romai Cousido a través do foro Rhopalonatos
Río Búbal en Requeixo, Vilaza, Monterrei - x 623257 y 4641259
30/6/2005


Lestes viridis
especie identificada por Marco García e Saúl Rodríguez Martínez a través do foro Rhopalonatos
Lagoa do río Támega en Mourazos, Verín - x 628922 y 4638759
27/8/2004


Libellula quadrimaculata
Charca do río de Valdriz, Cualedro - x 620669 y 4655552
27/6/2004

Rede de Seguimento de Anfibios e Réptiles de Galicia (SARGA)

Datos obtidos en dúas grellas de 10 x 10 km da Comarca de Monterrei

Salamandra - Transectos nocturnos para anfibios

Especies e número de exemplares observados en catro transectos:
Pintafontes común, Lissotriton boscai, 2 exemplares
Sapiño comadrón, Alytes obstetricans, 5 exemplares
Sapo cunqueiro, Bufo bufo, 15 exemplares
Ra patilonga, Rana iberica, 1 exemplar
Ra verde, Pelophylax perezi, 2 exemplares

Hyla - Estacións de escoita nocturna de anuros

Especies e número de exemplares escoitados en quince estacións:
Sapiño Comadrón, Alytes obstetricans, 23 exemplares, máis outros 30 aproximadamente
Sapo corriqueiro, Bufo calamita, 2 exemplares
Marza, Hyla arborea, 68 exemplares, máis outros 20 aproximadamente
Ra verde, Pelophylax perezi, 72 exemplares

Triturus - Mostraxe de charcas para anfibios

Especies e número de exemplares observados en dez puntos de mostraxe:

Píntega, Salamandra salamandra, 1 larva

Pintafontes común, Lissotriton boscai, 38 exemplares e 6 larvas

Pitafontes verde, Triturus marmoratus, 5 exemplares e 4 larvas

Ra verde, Pelophylax perezi, 62 exemplares

Lacerta - Transectos diurnos para réptiles

Especies e número de exemplares observados en catro percursos de tres tramos cada un:
Esgonzo ibérico, Chalcides bedriagai, 3 exemplares

Esgonzo común, Chalcides striatus, 2 exemplares

Lagarto arnal, Timon lepida, 6 exemplares
Lagarta dos penedos, Podarcis hispanica, 17 exemplares
Lagarta rabuda, Psammodromus algirus, 33 exemplares

Escáncer común, Anguis fragilis, 1 exemplar
Escáncer cego, Blanus cinereus, 4 exemplares

Cobregón, Malpolon monspessulanus, 4 exemplares

Cobra de auga viperina, Natrix maura, 1 exemplar

.

Citas de anfibios e rétiles fora de mostraxe

Anfibios:

Píntega, Salamandra salamandra, 1 exemplar

Pintafontes común, Lissotriton boscai, 1 exemplar

Pintafontes verde, Triturus marmoratus, 3 exemplares

Sapiño comadrón, Alytes obstetricans, 3 exemplares, máis outros 30 aproximadamente

Sapiño pinto, Discoglossus galganoi, 2 exemplares

Sapo cunqueiro, Bufo bufo, 8 exemplares

Sapo corriqueiro, Bufo calamita, 4 exemplares

Marza, Hyla arborea, 1 exemplar

Ra patilonga, Rana iberica, 3 exemplares

Ra verde, Pelophylax perezi, 1 posta

Réptiles:

Ladra, Tarentola mauritanica, 1 exemplar

Esgonzo común, Chalchides striatus, 3 exemplares

Lagarto arnal, Timon lepida, 6 exemplares

Lagarto das silveiras, Lacerta schreiberi, 3 exemplares

Lagarta galega, Podarcis bocagei, 2 exemplares

Lagarta dos penedos, Podarcis hispanica, 5 exemplares

Lagarta rabuda, Psammodromus algirus, 7 exemplares

Lagarta cincenta, Psammodromus hispanicus, 5 exemplares

Escáncer común, Anguis fragilis, 1 exemplar

Escáncer cego, Blanus cinereus, 2 mudas

Serpe riscada, Rhinechis scalaris, 4 exemplares e 2 mudas

Cobregón, Malpolon monspessulanus, 1 exemplar e 3 mudas

Cobra de auga viperina, Natrix maura, 1 exemplar

Cobra de auga de colar, Natrix natrix, 2 exemplares

Atropelos e mortes de anfibios e réptiles

Anfibios:

Sapo cunqueiro, Bufo bufo, 3 exemplares atropelados

Ra patilonga, Rana iberica, 1 exemplar morto

Réptiles:

Lagarto arnal, Timon lepida, 2 exemplares atropelados

Serpe riscada, Rhinechis scalaris, 1 exemplar matado

Cobregón, Malpolon monspessulanus, 6 exemplares atropelados e 1 exemplar matado

Ameazas

*Abandono do campo
*Actividades extractivas
*Agricultura e gandeiría: modificación de terreos
*Colmatación
*Construción de obras públicas: asfaltado de pistas rurais, canalización dos cursos de auga
*Fitosanitarios: herbicidas, sulfatos
*Introdución de especies alóctonas: Black-Bass, Cangrexo roxo, Galápago de Florida, Percasol, Visón americano
*Modificacións do medio acuático: recheo de lagoas
*Residuos sólidos: entullos, electrodomésticos, envases, lixo...
*Urbanización
*Verquidos: augas residuais

.

SARGA

Autor e coordinador do proxecto: Martiño Cabana Otero

Máis información en http://www.grupogeas.org/actividades/sarga.htm

Primeiras citas de aves estivais

Andoriña común, Hirundo rustica. 25 de febreiro 2009. Concello de Verín
Picafollas ibérico, Phylloscopus ibericus. 8 de marzo 2009. Concello de Verín
Andoriña de cu branco, Delichon urbica. 13 de marzo 2009. Concello de Verín
Garallo, Clamator glandarius. 15 de marzo 2009. Concello de Verín
Andoriña dáurica, Hirundo daurica. 17 de marzo 2009. Concello da Gudiña

Chasco cincento, Oenanthe oenanthe. 19 de marzo 2009. Concello do Riós

Cuco, Cuculus canorus. 21 de marzo 2009. Concello de Monterrei
Miñato negro, Milvus migrans. 29 de marzo 2009. Concello de Verín
Bubela, Upupa epops. 30 de marzo 2009. Concello de Oímbra

Papuxa carrasqueira, Sylvia cantillans. 30 de marzo 2009. Concello de Oímbra
Folosa amarela, Hippolais polyglotta. 30 de marzo 2009. Concello de Oímbra
Aguia cobreira, Circaetus gallicus. 30 marzo 2009. Concello de Oímbra

Cascarrollo, Lanius senator. 30 de marzo 2009. Concello de Oímbra

Rousinol común, Luscinia megarhynchos. 6 de abril 2009. Concello de Monterrei
Tartaraña cincenta, Circus pygargus. 9 de abril 2009. Concello de Oímbra
Peto formigueiro, Jynx torquilla. 13 de abril 2009. Concello de Oímbra
Aguia calzada, Hieraaetus pennatus. 17 de abril 2009. Concello de Vilardevós
Andoriña das barreiras, Riparia riparia. 19 de abril 2009. Concello de Verín
Miñato abelleiro, Pernis apivorus. 21 de abril 2009. Concello de Monterrei

Grou, Merops apiaster. 23 de abril 2009. Concello da Gudiña

Vencello, Apus apus. 25 de abril 2009. Concello de Monterrei
Picafollas de Bonelli, Phylloscopus bonelli. 25 de abril 2009. Concello de Monterrei
Escribenta hortelá, Emberiza hortulana. 25 de abril 2009. Concello de Verín
Falcón pequeno, Falco subbuteo. 25 de abril 2009. Concello de Verín
Papafigos, Oriolus oriolus. 1 de maio 2009. Concello do Riós
Rola común, Streptopelia turtur. 3 de maio 2009. Concello de Oímbra
Picanzo vermello, Lanius collurio. 23 de maio 2009. Concello de Cualedro

Río Mente. Un tesouro botánico e paisaxístico

Nos videos que se presentan a continuación pódese ver unha escolma de imaxes de flora presente nas inmediacións do río Mente, destacando entre outras as seguintes especies:

Consolda menor, Symphytum tuberosum, non citada para territorio galego na "Guía das Plantas de Galicia" García, X. R. (novembro 2008) Edicións Xerais de Galicia, S. A. - Vigo

Sangomiño, Cornus sanguinea, de ribeiras e claros húmidos do bosque

Orquídea da especie Orchis mascula, en aciñeirais, matogueira mediterránea e noiros

Pradairo de Montpelier, Acer monspessulanus, nos lugares máis mediterráneos do país

Xazmín silvestre, Jasminum fruticans, nas zonas máis mediterráneas do surleste de Ourense

Escornacabras, Pistacia terebinthus, aciñeirais e terreos fragosos (rochosos) en ambientes termófilos

Umbelífera da especia Ferula communis, de áreas mediterráneas

Cistácea da especie Halimium umbellatum, restrinxida a zonas con clima mediterráneo

Saxifraga da especie Saxifraga espathularis, endémica do noroeste peninsular

Rabo de cabalo, Equisetum arvense, lugares húmidos e areosos, relativamente normal aínda que escasa

Cabeza de cobra, Aristolochia paucinervis

Etnobotánica. Nomes de Flora e Fungos da Comarca de Monterrei

Usos tradicionais, propiedades medicinais, toxicidade, mitoloxía, ditos e crenzas máxicas

Flora
Hedres, Hedera helix

Amieiro, Alnus glutinosa. Usábanse os troncos para facer as rabelas dos arados. A madeira desta árbore é a máis empregada para tallar a máscara do Cigarrón, Peliqueiro e Zarramanculleiro, aínda que tamén se utiliza a de Vidueiro
Muruxa, Stellaria media. Comestíbel: alimentación humana
Manzanilla do monte, Helichrysum stoechas. Medicinal: dores de estómago, dores de cabeza
Leiturga, Taraxacum officinale. Comestíbel: como alimento para os coellos. Pode que se utilicen algunhas outras especies de plantas Compostas do tipo de Taraxacum
Cortadela, Serpervivum sp. Medicinal: desinfectante. Tamén se lle chamaba auga osixenada
Couselos, Umbilicus rupestris
Agrión, Nasturtium nasturtium-aquaticum. Comestíbel: alimentación humana, especialmente en ensalada

Espárrago do rabo da noz, Bryonia dioica. Tóxica, en especial a raíz e os froitos, aínda que os brotes xóvenes de primavera son comestíbeis. Hai outra especie que tamén se lle chama Espárrago, Tamus communis, igualmente tóxica e comestíbeis os seus abrollos
Morogueiro, Arbutus unedo. Dí o conto que en Noiteboa, do 24 ao 25 de decembro, cea o Demo con morogos e non deixa ningún na árbore, tamén din que lle da co rabo e tíraos todos ao chan. Outra versión conta que é a zorra quen lle da co rabo e tira os froitos
Estraloques, Sanxoás, Digitalis purpurea. Na noite de San Xoán (solsticio de verán) púñanse ramos xunto con flores de Sabugueiro nas portas, ventás e cortes do gando para protexer da envexa e do mal de ollo, contra as bruxas
Candiolos, flores masculinas do Castiñeiro, Castanea sativa

Xardón, Quercus ilex

Concheira, Nogueira, Junglans regia. Aos froitos chámanselle Conchos. Usos tradicionais: utilizábanse as follas cocidas para tinguir a lá de cor castaña

Malvela, Glechoma hederacea. Medicinal: tónica, diurética e catarral

Arzá, Lavandula stoechas. Úsase para aromatizar armarios

Romero, Rosmarinus officinalis. A desiganción da planta está castelanizada. Condimento alimentario. Medicinal: contra a tose e a catarreira tomábase unha infusión de Romeu con Xarxa e mel

Xarxa, Salvia officinalis. Medicinal, innumerábeis propiedades: estimulante e tónica (non desvela), dixestiva, diurética, antiespasmódica, febrífuga, antiséptica, antisudoral, hipoglucemiante, emenagoga, resolutiva, vulneraria - Pío Font Quer. Plantas medicinales. El Dioscórides renovado

Tomillo, Thymus mastichina, T. caespititus, T. spp. Condimento alimentario. Medicinal: béquico, expectorante, tónico, dixestivo, vermífugo, antiséptico

Loureiro, Laurus nobilis. Condimento alimentario. Medicinal: conxestión de estómago, non se poden tomar máis de tres follas. Crenzas máxicas: queimábase o loureiro bendicido para afastar as treboadas. Usos tradicionais: para desinfectar as cortes do gando facíase unha fumarza con Loureiro e xofre
Alcacia, Mimoseira, Acacia dealbata. Especie infestante orixinaria de Australia. As gallas longas e dereitas úsanse para os lareiros do fumeiro. Aparece con frecuencia nos aderezos do Entruido, seguramente debido á súa temperán, vistosa e rústica floración

Carqueixa, Chamaespartium tridentatum. Usos tradicionais: para separar os chourizos no fumeiro. Medicinal: as flores son laxantes e diuréticas, as sementes son vomitivas

Toxo, Ulex europaeus. A flor do Toxo chámase Chorima. Tóxico, en especial as sementes. Medicinal: as flores tomábanse en infusión para facilitar a circulación e para combater as catarreiras. Usos tradicionais: utilízase durante o Entruido para enfeitar os foliós e para espiñar ao xentío, moi común no Entroido de Laza

Oliveira, Olea europaea. Medicinal: unha infusión con tres folliñas de oliveira para baixar a tensión

Malva, Malva sylvestris. Veterinaria: usábase a auga de cocer as malvas para darlle tomas e lavados ás marrás cando as capaban

Alcolitos, Aucalitos, Eucalitos, Eucalyptus globulus, E. camaldulensis. Ambas especies foron introducidas e son orixinarias de Australia. Medicinal: a especie utilizada en medicina é Eucaliptus globulus, recóllense exclusivamente as follas das ramas adultas cando están perfectamente formadas, son anticatarrais, contra a bronquite, útiles contra as inflamacións das vías respiratorias e contra os catarros gastrointestinais, tamén contra a diabete, hipoglucemiante. Tómase en infusións ou inhalacións, non é inocuo, por vía interna é conveniente non superar cantidades moderadas, pode resultar daniño e provocar gastroenterite, dificultades respiratorias, etc. - Pío Font Quer. Plantas medicinales. El Dioscórides renovado

Figueira, Ficus carica. Medicinal: tratábanse as verrugas untándoas co leite do rabo dos figos

Ceruda, Chelidonium majus. Medicinal: principalmente para as verrugas, espullas
Lengua de ovella, Plantago spp. Comestíbel: como alimento para os coellos
Mazarocas da zorra, Cytinus hypocistis. Comestíbel: os nenos adoitaban tomar o suco dóce saído da mazaroca
Cytinus hypocistis
Amorodios, Fragaria vesca. Froitos comestíbeis moi apreciados
Silva garvanceira, Rosa spp. Os froitos son ricos en vitamina C, nalgunha zona chámanselle Picaburros

Ruda, Ruta graveolens. Tamén existe a variedade silvestre Ruta montana. O dito fala de que só a pode coller o dono. Crenzas máxicas: protexe da envexa
Rabo da zorra, Arum maculatum. Tóxica

Barbas da zorra, Barbas do lobo, Agrostis durieui ?

Lirios, Iris pseudacorus. Relixión: botábanse as espadanas dos Lirios polo chan nas procesións dos Ramos e do Corpus, collíanse do río para non estragar os plantados nos eidos

Allas, chámaselle así cando sae un único bulbo de Allo, Allium sativum. Crenzas máxicas: utilízase en San Cibrao (Oímbra) contra o mal de ollo e contra as meigas, con maior efecto que o Allo, se callar non falta unha Alla en ningunha casa do pobo
Gancios, Asphodelus lusitanicus. As varas secas usábanse para acender o lume e mesmo para alumear pola noite sustituíndo ás candeas
Asphodelus lusitanicus
Tullesmerendas, Merendera montana. Seu nome fai referenza ao feito de que a súa floración ocorre cando os días xa van máis curtos

Merendera montana

Fungos

Na Comarca de Monterrei non se adoitaba recoller especies variadas de cogomelos (micofobia), a máis coñecida e extendida era e é a Macrolepiota procera. Tradicionalmente tamén se coñecían outras especies coma o Tricholoma equestre, ou incluso Cantharellus cibarius, alén dos recentemente comercializables Boletus spp. A continuación aparecen os nomes das especies que fomos recollendo.

Cornizó, Claviceps purpurea. Perigosamente tóxico. Pertence ao grupo dos Ascomicetos, posiblemente sexa a única especie coñecida destes fungos que posúa nome vulgar na Comarca. É un parásito do Centeo e doutros cereais. Antigamente recollíano para vender, din que de contrabando, este comercio suponse que sería para elaborar medicamentos, ou inlcuso, para xebrar un dos seus compoñentes e usarse como droga alucinóxena, o coñecido como Ácido LSD, moi de moda na década dos 60 durante o movemento hippie

Tortullo, Tricholoma equestre. Bosques de coníferas. Tóxico, aínda que todavía se consume

Cogordón, Roca, Roque, Paraugas do sapo, Patamela, Macrolepiota procera. Bosques, matogueiras, claros, prados e beiras de camiños. Comestíbel. Os diferentes nomes fan distinción entre cando o sombreiro está pechado e cando está aberto

Macrolepiota procera

Cacabinas, Agaricus spp. Nos poulós. Non se recollían ao descoñeceren que fosen comestíbeis, só algunha especie do Xénero é tóxica como Agaricus xanthodermus

Revellón, Lactarius deliciosus. En piñeirais. Comestíbel. Esta desiganación pode que sexa un préstamo introducido do catalán Rovelló

Níscaros, Nízcaros, Boletus edulis, B. pinophilus, B. aereus, B. aestivalis. Atópanse en bosques de coníferas e planifolios. Comestíbeis. Nome vulgar recentemente adoptado que designa as especies comercializables de Boletáceas. En castelán o nome de Níscalo úsase para nomear o Rovelló catalán, Lactarius deliciosus

Peido de lobo, seguramente se refire a Bovista plumbea (?), Ovo dos prados, e non ao verdadeiro Peido de lobo, Lycoperdon perlatum, ou mesmo pode referirse a Mycenastrum corium que habita en camiños e solos areosos, termófila. Usábase para tinxir a lá xunto coas follas de Nogueira. Medicinal: a masa castaña que soltan as especies Licoperdáceas pola abertura apical, cando está madura, aplicada sobre unha ferida deten a hemorraxia e ademais facilita a curación polas súas facultades antibióticas - Pío Font Quer. Plantas medicinales. El Dioscórides renovado

Merda de cuco, Bovista plumbea

Xornada de anelamento en Mandín - Feces de Cima

Entre a última hora da tarde do luns 18 e toda a mañá do martes 19 de agosto fíxose unha xornada de anelamento de aves na zona de Mandín - Feces de Cima, realizada por Pablo Sanmartín e Rubén Portas do Grupo de Anelamento Anduriña e mais eu de convidado.


Elección do lugar e colocación das redes


Bebedoiro e hábitat derredor

O total de especies aneladas foron:

1 Rousinol común / Rouxinol-comum, Luscinia megarhynchos
4 Chascos comúns / Cartaxo-comum, Saxicola torquata
1 Merlo común / Melro-preto, Turdus merula
1 Papuxa picafollas / Felosa-das-figueiras, Sylvia borin
1 Papuxa das amoras / Toutinegra-de-barrete-preto, Sylvia atricapilla
1 Papuxa común / Papa-amoras, Sylvia communis
13 Papuxas carrasqueiras / Toutinegra-carrasqueira, Sylvia cantillans
3 Papuxas montesas / Felosa-do-mato, Sylvia undata
5 Folosas amarelas / Felosa-poliglota, Hippolais polyglotta
1 Picafollas musical / Felosa-musical, Phylloscopus trochilus
1 Gabeador común / Trepadeira-comum, Certhia brachydactyla
1 Cascarrollo / Picanço-barreteiro, Lanius senator
1 Verderolo común / Verdilhão-comum, Carduelis chloris
1 Xirín común / Chamariz, Serinus serinus
3 Escribentas hortelás / Sombria, Emberiza hortulana
4 Escribentas riscadas / Cia, Emberiza cia

A primeira especie

Rousinol común, Luscinia megarhynchos

Solta do Rousinol anelado

Papuxas carrasqueiras, Sylvia cantillans

Papuxas montesas, Sylvia undata

Papuxa común, Sylvia communis

Papuxa das amoras, Sylvia atricapilla

Papuxa picafollas, Sylvia borin

Anelamento dunha Escribenta hortelá

Escribentas hortelás, Emberiza hortulana

Escribenta riscada, Emberiza cia

Picafollas musical, Phylloscopus trochilus. "Bimbo para min no val do Támega"

Cascarrollo, Lanius senator

Gabeador común, Certhia brachydactyla

Tamén se identificaron estas outras especies de aves:

Aguia cobreira, Circaetus gallicus
1+2 Peneireiros cincentos, Elanus caeruleus
2+1 Miñatos comúns, Buteo butreo
Gabián, Accipiter nisus
1+1 Ataíño, Falco tinnunculus
Un bando con 11 Perdices rubias, Alectoris rufa, escoitada algunha máis
Ouvidos varios Paspallás, Coturnix coturnix
2 Pombos, Columba palumbus
2+1+1+17 Rolas comúns, Streptopelia turtur
Un Garallo, Clamator glandarius, primeira hora da mañá
Escoitadas dúas Avelaionas, Strix aluco
Moucho común, Athene noctua
Moucho de orellas, Otus scops
5 Noitevoás, Caprimulgus europaeus
1+1 Bubelas, Upupa epops
Bandos en voo de Abellarucos - Grous, Merops apiaster, 11+7
Ouvidas varias Cutuvías pequenas, Lullula arborea, 10+
Unhas 5 Andoriñas comúns, Hirundo rustica
Dúas Andoriñas de cu branco, Delichon urbica
Lavandeira branca, Motacilla alba
Chascos comúns, Saxicola torquata
Merlos, Turdus merula
Papuxa cabecinegra, Sylvia melanocephala
Papuxa común, Sylvia communis. Papuxas carrasqueiras, Sylvia cantillans
Papuxas montesas, Sylvia undata, ouvidas varias
Ferreiriño real, Parus major
Cascarrollos, Lanius senator, un adulto cebando un polo, outro xoven noutro territorio
1+1 Picanzos reais, Lanius meridionalis
Pegas, Pica pica, 10+
Corvelos, Corvus corone, 2+
Estorniños negros, Sturnus unicolor
Pardais comúns, Passer domesticus
Escribenta hortelá, Emberiza hortulana
Escribenta riscada, Emberiza cia

"Non se detectou ningún Pardal das rochas, Petronia petronia, nin Trigueirón, Emberiza calandra, abondosos en anteriores visitas ao lugar"


Peneireiro cincento, Elanus caeruleus

De esquerda a dereita vemos unha Pega, Pica pica, catro Estorniños, Sturnus unicolor, e un Picanzo real, Lanius meridionalis

Viuse algún que outro invertebrado, coma as arañas Argiope bruenichi (fotografada acima) e Lycosa tarentula

Ortóptero camuflado entre as matogueiras, posiblemente da especie Decticus albifrons

Nestas imaxes vese a degradación do hábitat polo lume e a abundancia de sulfatos nas viñas, factores que poden condicionar a abundancia de especies e número de individuos

O fin da xornada

Desta xeira pódese salientar o facto de anelárense cinco especies de Papuxas e unha máis detectada polos arredores, igual que a anelaxe do Picafollas musical e primeira detección desta especie para a comarca de Verín, alén do interesante anelamento dun xoven de Cascarrollo e tres Escribentas hortelás.

Saúdos aos visitantes e grazas aos participantes. Até a próxima

Recompilación de nomes vernáculos de fauna

Imos presentar aquí unha escolma de nomes vernáculos de fauna recadados pola comarca de Monterrei e a região do Alto-Tâmega, incluíndo zonas limítrofes. Estas designacións foron recollidas preguntando directamente a persoas de idade avanzada e vencelladas principalmente aos traballos do campo. Moitas grazas e muito obrigado a todos pola atención prestada.

A meirande parte destes nomes vernáculos foron recollidos polo ornitólogo galego Cosme Damián Romai Cousido. Moitas grazas polo labor.

Aves

Aghia, Accipitridae. Recollido en Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Ághila, Accipitridae. Recollido en Portocamba (Castrelo do Val)

Ave-branca, Circus pygargus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Ave rapiña, Circus pygargus. Recollido en Vilaza (Monterrei) e Castro (Laza)

Ave-reial, Buteo buteo. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Rateiro, Buteo buteo, tamén para Athene noctua e Tyto alba. Recollido en Calvão e Castelões (Chaves) por Marco Fachada

Ghabilán, Accipiter nisus. Recollido en San Cibrao (Oímbra), Vendas da Barreira (O Riós) e Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Ataíño, Falco tinnunculus. Recollido en Pazos (Verín), A Pousa (Monterrei) e Cerdedelo (Laza)

Gafanhoto, Falco tinnunculus ? ou Buteo buteo ?. Recollido por Marco Fachada en aldeas do sudeste de Chaves e oeste de Valpaços

Tartaranho, Falco tinnunculus. Recollido na veiga de Chaves por Marco Fachada e en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Tecelán, Falco tinnunculus. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós), Nocedo do Val (Castrelo do Val), Vilaza e San Cristovo (Monterrei)

No país do Riós cando se vía un Tecelán peneirando dicíanlle:

tece tece Tecelán

tente tente na raíz

Varrapiña, Falco tinnunculus. Recollido en Vendas da Barreira (O Riós) e Vilardecervos (Vilardevós)

Cotorniz, Coturnix coturnix. Recollido en San Cibrao (Oímbra), Cambedo-da-Raia (Chaves) e Vilardecervos (Vilardevós)

Pazpallá, Coturnix coturnix. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Pazpallota, Coturnix coturnix. Recollido en Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Pazpanhaz, Coturnix coturnix. Recollido na veiga de Chaves por Marco Fachada

Pita de auga, Gallinula chloropus. Recollido en Pazos (Verín) por Alexandre Justo

Galo de auga, Fulica atra. Recollido en Pazos (Verín) por Alexandre Justo

Pernileiro, Burhinus oedicnemus. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Galinhola, Scolopax rusticola. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Lacacina, Gallinago gallinago. Recollido en Pazos (Verín) por Alexandre Justo

Cuca, Cuculus canorus. Recollido en Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Garalho, Clamator glandarius. Recollido en Vilarelho-da-Raia (Chaves)

Gharallo, Clamator glandarius. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Pássaro-gralho, Clamator glandarius. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Segundo nos contou o Tío Gherardo de San Cibrao, di que o Gharallo é o mesmo páxaro có Cuco, que cando vén non sabe cantar poque vai frío e entón 'gharalla', despois cando chega o bo tempo xa sabe cantar ben e entón fai "cucú-cucú-cucú".

Semella que 'Gharallo' é a primeira vez que se cita un nome vernáculo na Galiza para a especie Clamator glandarius.

Clamator glandarius

Moucho, Strix aluco. Recollido en Cerdedelo (Laza), Portocamba (Castrelo do Val), Vendas da Barreira (O Riós) e Vilardecervos (Vilardevós)

Arrulador, Páxaro arrulador, Strix aluco. Recollido na Pena do Souto (O Riós)

Bufo, Bubo bubo. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós) e Vilardecervos (Vialrdevós)

Moucho da escarza, Bubo bubo. Recollido vai tempo dun veciño da zona de Verín polo ornitólogo Juan Carlos Epifanio

Coruja-reial, Tyto alba. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Goucha, Tyto alba. Recollido en Chaves por Marco Fachada

Boasnoites, Caprimulgus europaeus. Recollido en Feces de Abaixo (Verín)

Noiteboa, Caprimulgus europaeus. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Noitevoá, Caprimulgus europaeus. Recollido en Nocedo do Val (Castrelo do Val) e Castrelo de Abaixo (O Riós)

Noitevoal, Caprimulgus europaeus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Noitevoar, Caprimulgus europaeus. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Pedreiro, Apus apus. Recollido na veiga de Chaves por Marco Fachada

Vencella, Apus apus. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Vencelleira, Apus apus. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Vinzelho, Apus apus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Grou, Merops apiaster. Recollido en Fumaces (O Riós) e Soutochao (Vilardevós) por Martiño Cabana

Grulla, Merops apiaster. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)
Merops apiaster

Peto verdello, Picus viridis. Recollido en Verín e Cortegada (O Riós)

Pica pau, Picus viridis, Dendrocopos major, Jynx torquilla. Recollido en Feces de Abaixo (Verín)

Pito rei, Picus viridis. Recollido en San Cibrao (Oímbra) e Cambedo-da-Raia (Chaves)

Pito verdeal, Picus viridis. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós) e Vilardecervos (Vilardevós)

Pito verduallo, Picus viridis. Recollido en Cerdedelo (Laza) e Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Fura pao, Dendrocopos major. Recollido en Feces de Cima (Verín)

Pico, Dendrocopos major. Recollido en Osoño (Vilardevós)

Pito arrazado, Dendrocopos major. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Puchel, Dendrocopos major. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Cotoçana, Jynx torquilla. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Cotovia-curuchada, Galerida cristata. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Cutuluvía, Galerida cristata. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Cotoluvía, Lullula arborea. A Pousa (Monterrei)

Cutuluvía, Lullula arborea. Recollido en Castrelo de Abaixo e Vendas da Barreira (O Riós)

Pedreiro, Delichon urbica. Recollido en Feces de Abaixo (Verín)

Rinchão, Delichon urbica. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Rinchón, Delichon urbica. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Pastoriña, Motacilla alba. Recollido na Pousa (Monterrei)

Lavacú, Cinclus cinclus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves), tamén en Pazos (Verín) por Alexandre Justo

Merla truiteira, Cinclus cinclus. Recollido en Castrelo de Abaixo e na Silva (O Riós)

Merlo righeireiro, Cinclus cinclus. Recollido en Soutocobo (Vilardevós)

Azuleiro, Prunella modularis. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Azuliña, Prunella modularis. Recollido en Cerdedelo (Laza)

Rouxinol, Luscinia megarhynchos. Recollido en Vilardecervos (Vialrdevós)

Rusinol, Luscinia megarhynchos. Recollido en Feces de Abaixo (Verín) e Cambedo-da-Raia (Chaves)

Tánxaro, Orenanthe oenanthe. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Chazco, Saxicola torquata. Recollido en Feces de Cima (Verín)

Malviz, Turdus philomelos, T. iliacus. Recollido en Cerdedelo (Laza)

Torda pequena, Turdus philomelos. Recollido en Vilardecervos (Vialrdevós)

Tordo-inverniço, Turdus iliacus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Torda, Turdus viscivorus. Recollido en Vendas da Barreira (O Riós) e Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Torda grande, Turdus viscivorus. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Torda-reial, Turdus viscivorus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Melra, Turdus merula. Recollido en Feces de Abaixo (Verín)

Merla, Turdus merula. Recollido en Vendas da Barreira (O Riós), Cerdedelo (Laza), Portocamba (Castrelo do Val), Nocedo do Val (Castrelo do Val) e Vilardecervos (Vilardevós)

Fulecra, Sylvia atricapilla. Recollido en Feces de Abaixo (Verín) e Cambedo-da-Raia (Chaves)

Pío, Cisticola juncidis ?. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Tuio, Phylloscopus spp ?. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Tanxo, Ficedula hypoleuca. Recollido en Feces de Abaixo (Verín)

Taralhão, Ficedula hypoleuca. Recollido na veiga de Chaves por Marco Fachada

Tralhão, Ficedula hypoleuca. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Chinchín, Paridae. Recollido en Feces de Abaixo e Pazos (Verín)

Chincho, Paridae. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Chinco, Paridae. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Ameixenda, Parus caeruleus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves) e Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Xunguín, Aegithalus caudatus. Recollido en Feces de Abaixo (Verín)

Engatanhadeira, Certhia brachydactyla. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Cascarrollo, Lanius senator. Recollido en Feces de Cima e Feces da Abaixo (Verín), San Cibrao (Oímbra), Cambedo-da-Raia (Chaves) e A Pousa (Monterrei)

Cascarrollo pequeno, Lanius senator. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Cazcarrollo, Lanius senator. Recollido en Feces de Cima (Verín)

Cascarrollo grande, Lanius meridionalis. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Picanza, Lanius meridionalis. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Rabilargo, Cyanopica cyanus ?. Recollido na Pena do Souto (O Riós)

Rabolargo, Cyanopica cyanus ?. Recollido en Castrelo de Abaixo e na Silva (O Riós)
Cyanopica cyanus

Gaiomonte, Garrulus glandarius. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Garrabaio, Garrulus glandarius. Recollido en Videferre (Oímbra)

Ghaio, Garrulus glandarius. Recollido en Cerdedelo (Laza), Nocedo do Val (Castrelo do Val) e San Cibrao (Oímbra)

Pigarra, Carrulus glandarius. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Pigharro, Garrulus glandarius. Recollido en Vendas da Barreira (O Riós), Vilardevós e Vilardecervos (Vilardevós)

Choia, Pyrrhocorax pyrrhocorax. Recollido en Vendas da Barreiras (O Riós)

Corvelo, Corvus corone. Recollido en Verín e Vilardecervos (Vilardevós)

Tornillo, Sturnus unicolor. Recollido en Verín e Vilardecervos (Vilardevós)

Ateiro, Oriolus oriolus. Recollido en Vilarelho-da-Raia (Chaves)

Avión, Oriolus oriolus. Recollido en Soutocobo (Vilardevós) e Castrelo de Abaixo (O Riós)

Ciropelda, Oriolus oriolus. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Domingonovelo, Oriolus oriolus. Recollido en Videferre (Oímbra)

Reghavión, Oriolus oriolus. Recollido en Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Uivão, Oriolus oriolus. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Pardao, Passer domesticus, P. montanus, Petronia petronia. Recollido en Feces de Abaixo (Verín), Castro e Cerdelo (Laza)

Chinchilhão, Fringilla coelebs. Recollido en Cabedo-da-Raia (Chaves)

Ghilghero, Carduelis carduelis. Recollido en Feces de Abaixo (Verín), Cerdedelo (Laza) e Nocedo do Val (Castrelo do Val)

Picacardos, Carduelis carduelis. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Pintasilva, Carduelis carduelis. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Pintasilvas, Carduelis carduelis. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Xílgharo, Carduelis carduelis. Recollido en Portocamba (Castrelo do Val)

Silgueira, Carduelis cannabina. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Milharengo, Serinus serinus. Recollido en Cabedo-da-Raia (Chaves)

Milheiro, Serinus serinus. Recollido na veiga de Chaves por Marco Fachada

Nabiñeiro, Serinus serinus. Recollido en San Cibrao (Oímbra) e Vilardecervos (Vilardevós)

Escrevideira, Emberiza cirlus. Recollido na veiga de Chaves por Marco Fachada

Chicharra, Emberiza calandra. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves) e San Cibrao (Oímbra)

Tentanarraíz, Emberiza calandra. Recollido en Vilardecervos (Vilardevós)

Cirria, Emberiza cia ?. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Mamíferos

Rebisaco, Genetta genetta. Recollido en Verín

Lirón, Liranco, Rattus rattus, Rattus norvegicus. Recollido en Verín

Rato cubeiro, Eliomys quercinus. Recollido en Campobecerros (Castrelo do Val)

Municego, Pipistrellus pipistrellus, Quirópteros. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Muricegho, Pipistrellus pipistrellus, Quirópteros. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Pipistrellus pipistrellus

Anfibios

Salamanca, Salamandra salamandra. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós) e nas Eiras (Laza) por Alexandre Justo e Estefanía Aleu
Marza, Hyla arborea. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Sapa, Alytes obstetricans. Recollido na Pena do Souto (O Riós)
Hyla arborea
Repteis
Escauparón, Chalcides striatus. Recollido na Gudiña por Martiño Cabana

Escoupariño, Chalcides striatus, Chalcides bedriagai ?. Vernáculo procedente de Lamardeite (Vilardevós) e recollido por Serafín Álvarez

Escouparón, Chalcides striatus, Chalcides bedriagai ?. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Escóupolo, Chalcides striatus, Chalcides bedriagai ?. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Liso, Anguis fragilis ?. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Ladra, Tarentola mauritanica. Recollido en Vilaza e A Salgueira (Monterrei), tamén en Casas dos Montes e San Cibrao (Oímbra)

Lasca, Tarentola mauritanica. Recollido en Cambedo-da-Raia (Chaves)

Tarentola mauritanica

Serpiente de cordón, Vipera latasti. Recollido na Gudiña por Rafa "Nocko"

Insectos

Gaiteiro, Orde Odonatos, Cabaliños do Demo e Libélulas. Recollido en Verín por Eduardo García Torres

Cadela faldrexa, Forcicula auricularia, Orde Dermápteros (Forcadelas). Recollido en Gondulfes (Castrelo do Val)

Cadela moura, Forcicula auricularia, Orde Dermápteros (Forcadelas). Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Faldracadela, Forcicula auricularia, Orde Dermápteros (Forcadelas). Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Cabra louca, Gerris lacustris (Zapateiros). Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Pita cega, Gerris lacustris (Zapateiros). Recollido en Verín por Eduardo García Torres

Escornabois, Lucanus cervus. Recollido na Pena do Souto (O Riós)

Vacaloura, Meloe proscarabaeus (Aceiteiras). Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós) e en Verín

Barrosiña, Coccinella 7-punctata, Familia Coccinélidos (Xoaniñas). Recollido en Cortegada (O Riós)

Barrosiño, Coccinella 7-punctata, Familia Coccinélidos (Xoaniñas). Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Polvoreta, Lepidópteros, bolboretas nocturnas. Recollido en Castrelo de Abaixo e Pena do Souto (O Riós)

Polvoretesa, Lepidópteros, bolboretas nocturnas. Recollido en San Cibrao (Oímbra)

Morrión, larvas de Lepidópteros (Bolboretas). Recollido en Verín

Carballesa, Mantis religiosa, Empusa pennata, Ameles spallanziana, Orde Dictiópteros. Recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós)

Ameles spallanziana

Orquídeas fotografadas na Comarca de Monterrei

Orchis coriophora - Imaxe tomada nos fondos avesíos do canón do río Mente, Castrelo de Abaixo, concello do Riós

Orchis mascula - Zona con xistos e vexetación termófila mediterránica, Castrelo de Abaixo, concello do Riós


Orchis mascula - Afloramento húmido nas ladeiras do monte Soutullo, San Cibrao, concello de Oímbra


Serapias lingua - Nunha gabia na Aberta Nova, San Cibrao, concello de Oímbra

Serapias cordigera - "A Laghuna", San Cibrao, concello de Oímbra

Novo blogue da Natureza de Verín e arredores

Bosque ribeirán no Pracer

Lagoa de Oímbra